و عابدترين و باتقواترين آنان بود . « 1 »
علامه مجلسى مىنويسد : در ميان متقدمين و متأخرين علما شخصيت بزرگى چون او را سراغ ندارم . خداوند او را با ائمه طاهرين محشور گرداند . كتب او داراى بالاترين مراتب دقت نظر و تحقيق است . « 2 »
از اين سخن كه طبعا خالى از اغراق و تعارف ، و صادر از قلم بزرگ فارس ميدان تتبع و تحقيق در علوم اهل بيت است نبايد به سادگى گذشت . او صراحتا اعلام مىدارد كه تا روزگار خودش در ميان انبوه علماى سترگ شيعه چون محقق اردبيلى نيافته است .
محدث و متتبع شهير حاج شيخ عباس قمى كه خود از اجلاء اهل تراجم است مىنويسد : شيخ اجل ، عالم ربانى ، فقيه صمدانى ، معروف به محقق اردبيلى است كه در مراتب علم و فضل و عبادت و زهد و كرامت و رفاقت و تقوا و ورع و جلالت به درجهاى رسيد كه توصيف نشود و در قدس و تقوا به مرتبهاى رسيد كه به او مثل زده شود و براستى اشعه انوار جمال و پرتو حسن آن عالم مفضال چنان تجلى كرده كه بر هيچ ديده پوشيده نيست . « 3 »
شيخ حر عاملى صاحب وسائل الشيعه مىنويسد : المولى الاجل الاكمل احمد بن محمد اردبيلى عالمى فاضل ، محققى عابد ، مورد اطمينان و پارسا عظيم الشأن و جليل القدر و معاصر شيخ بهائى بود . « 4 »
محقق اردبيلى در نگاه تكملهء امل الامل
نبوغهاى بزرگ علمى هميشه از جذابيتى خاص نسبت به دانشپژوهان برخوردارند و در اندك زمانى به بركت وجودشان محفلهاى عظيم درسى پديدار مىگردد و سيل طالبان علم و فضل و دانش بسويشان سرازير مىشود و تشكلات
هامش
( 1 ) . نقد الرجال ، ص 29 .
( 2 ) . بحار 1 / 42 .
( 3 ) . الفوائد الرضويه ، ص 3 .
( 4 ) . امل الامل ج 3 .