تخطي إلى المحتوى الرئيسي

محقق اردبيلى ( فارسى ) — صفحة 609

مساهمون:

ص٦٠٩
مىفرمايد واجب است ما آنچه را كه از خدمت ايشان استفاده كرده‌ايم در اين بحث ذكر بكنيم . الخ شيخ آقا بزرگ طهرانى در مجموعهء نفيس خود « طبقات اعلام الشيعه » وى را در ضمن بزرگان قرن دهم ذكر كرده و فرموده است : مولى الياس دايى محقق مقدس مولى احمد اردبيلى بوده ، و محقق در صفحهء سى و هفت زبدة البيان در بحث « قبله » ضمن ذكر عقيدهء او دربارهء ستاره جدى و قطب در توصيفش فرموده : در اين روزگار براى او نظيرى در علم هيئت و رياضيات نيست . در تاريخ اردبيل آمده : شيخ الياس ، فاضل و دانشمند معروف ، در جميع علوم به وى مراجعت مىنمودند . مخصوصا در علم هيئت و هندسه و ساير فنون رياضيات سرآمد عصر خويش بوده . سپس به نقل از كتاب نزهة النواظر و بهجة المسامع ( ج 4 / 43 ) آورده : همايون شاه تيمورى از وى دعوت نموده و وى دعوت او را پذيرفته از عراق به كابل رفته و در آنجا ملاقات نموده‌اند . همايون شاه مقدم او را غنيمت شمرده جوايز و هداياى زيادى به وى عطا نموده از آن جمله قسمتى از اراضى حاصلخيز از نواحى موهان از شهرهاى « اوده » كه شامل دهات متعدد بوده به وى واگذار كرده و از مقربين خويش گردانيد ، و درة التاج علامه قطب الدين رازى را بر او قرائت نمود . رفته‌رفته مورد رشك علماى محل از جمله اويس گواليرى واقع شد ، اويس در وقت مباحثه و مناظره با خواندن عبارت دروغ و بىحقيقت از كتب ديگران و نسبت آنها به علما مىگفت قول فلان و فلان ناقض كلمات شماست . اردبيلى از تلفيقات و حيلهء وى آگاه نشد مفحم و منفعل گرديد و بسوى مزرعه خود - در موهان - رفت سپس جميع مايملك خود را از ملك و عروض ترك نمود اوّل به كجرات و از آنجا به مكه سپس به عراق و آخر سر به اردبيل رهسپار گرديد و در اردبيل استقرار يافت و در همانجا از دنيا رفت بدايونى همين‌طور نقل نموده است . سپس مؤلف تاريخ اردبيل مىنويسد : تاريخ ولادت و وفاتش بدست