درك و جبران فقر و بحرانهاى اقتصادى زمان :
به مصداق فرمودهء پيامبر اعظم صلىّ اللّه عليه و آله و سلم « خير الناس انفعهم للناس » « 1 » ( بهترين مردم سودمندترين آنان به مردم است ) انسانهاى والاى تاريخ بشريت همواره در خط و فكر سود رسانى مادى و معنوى به همنوعان بودهاند . و علما در اين ميدان گوى سبقت بردهاند ، كه از آنان چشمداشتى جز اين نيز نيست ، چرا كه گامشان را جاى اقدام رسل الهى و اولياى متعهد تاريخ گذاردهاند .
از محقق اردبيلى در اين راستا داستانهاى محير العقول و شگفتى نقل شده است نويسنده در اين زمينه از پيران نجف و اردبيل قصههايى در حدّ افسانه شنيده است كه به غلو و مبالغه حمل مىشود ولى برخى از قصهها درست ، متواتر و اجماعى است مانند اينكه وى در قحطىهاى زمان خود دست به فداكاريهايى زده است .
از جمله به نوشته جزايرى : در يك بحران اقتصادى ، وى حتى آذوقه خود و عيال را به فقرا تقسيم مىكند و عيال برآشفته و عصبانى مىشود و محقق به مسجد كوفه جهت اعتكاف رهسپار مىگردد . روز دوم اعتكاف ، مرد عربى گندم و آرد مرغوب زيادى به منزل محقق آورده مىگويد محقق اين را براى شما ارسال داشته است . همسر و اهل خانه شادمان و پس از برگشت محقق به خانه ، همسرش خطاب به وى مىگويد : آرد و گندمى كه فرستاده بودى خيلى مرغوب بود . . . و محقق كه حقيقت را پى مىبرد جز شكر پروردگار بزرگ چيزى بر لب نمىآورد . « 2 »
آرى اين است سزاى اين سراى انسانى كه دمى از انديشه همنوع فارغ و بيگانه نزيست و مواسات بل ايثار را در حد اعلى شعار و دثار خود ساخت ، و فرشتهوار منقطع از ماده و تنها با خدا راز دل گفت و چشم دل باز كرد و با جان ديد .
تحمل دشواريها در راستاى قضاى حوائج مؤمنان :
روشن است كه اين عمل فى نفسه نياز به توصيف و مدّاحى ندارد . مراد در اينجا
هامش
( 1 ) . اصول كافى ، ج 3 ، ص 239 .
( 2 ) . انوار النعمانيه ، ج 2 ، 302 .