درك مقام اين عالم قدوسى است كه در اين راستا چه رفتار سمبليك داشته است .
داستان گزينش پياده رفتن مولانا اردبيلى و ترك استفاده از مركوب حيوانى هنگامى كه در سفر بار مختصر و ناچيزى ( و نه نامه كه مشهور است چه روشن است كه چنين عملى از شأن شخصيتى مانند ايشان بدور است ) جهت رساندن به نجف به وى سپرده مىشود ، يك قداست اوست ولى سمبل توصيههاى وجدانى ، انسانى و دينى است :
الف ) لزوم قبول امانت بويژه در آن عصر فاقد وسايل پستى و نقليات ، حتى در شرايط حساس و دشوار ، جهت اهتمام اكيد به قضاى حاجت اخوان .
ب ) رعايت كامل امانتدارى در هر شرايط ممكن .
ج ) رعايت حيوان ( مركوب ) در جهت عدم ايجاد فشار زايد به او .
د ) رعايت اجير و اجرت در جزيىترين مسائل كه همواره در معرض غفلت عرف عام است چرا كه در عقد اجاره حمل آن بار خاص هرچند سبك ( كه تأكيد مىشود بار كم حجم بوده و نه نامه كوچك و عادى ) گنجانده نشده بود .
ه ) تخطئه تودهء غالب كه امور جزيى را ناديده تلقى نموده رعايت لازم حقوق و قوانين تكوينى و تشريعى نمىكنند .
قبول هدايا در جهت صرف به مستمندان :
انسانيت ، عاطفه و زيبايى نفس عمل انگيزه و موجب مرسوم شدن « هديه » بوده است ، از اينرو در اديان نيز تشويق شده است و پيامبر اسلام صلىّ اللّه عليه و آله و سلم شخصا هدايا را مىپذيرفت چنان كه آثارى بر اين سنت نيز بار است .
محقق اردبيلى به سبب نامدارى و محبوبيت در اوساط عام و خاص تودهء مؤمن نجف اشرف و غيره ، همواره به وى هدايايى متنوع اهدا مىشد و وى تمام آنها را صرف مستمندان شهر مىنمود . نويسنده اسبقا از پيران نجف شنيدم كه ملّا احمد از خانه كه بيرون مىشد تا به گاه برگشتن به منزل مردم تكههايى از دستارش خواسته و به هر كدام مقدارى عطا نموده و چون به خانه باز مىگشت