مىكردند حتى نوشتهاند : برخى از ابواب كتاب به سبب بدخطى برخى تلاميذ همواره ناخوانا بوده و چنان مانده و در اثر آن به مرور زمان از بين رفته است . « 1 »
به گفته خوانسارى : اردبيلى به آنها مىفرمود : عبارات اين شرح را مورد توجه و دقت قرار دهيد و هرچه مطابق با ذوق و سليقه خودتان است تصحيح نماييد . زيرا مىدانم كه برخى از عبارات آن صحيح نيست « 2 » و غير اين واقعه . « 3 »
اعتدال در اشتغال علمى و گريز از افراط :
يكى از مسائل و مشاكل طلاب علوم و دانش پژوهان بهويژه در اوائل مقاطع تحصيلى كه هنوز از تجربه كافى برخوردار نمىباشند مسأله افراط و تفريط در امور تحصيلى است . فرد نوجوان در برابر عشق وافر ، ناب و علاقه صميمى به دانش و فضيلت هيچگونه مرز و عامل بازدارندهاى نمىشناسد ، ولى ناگهان پس از گذشت زمانى - كوتاه يا نسبتا طولانى - بر اثر ترك شيوه اعتدال در امور به دام بلاها و نابسامانيهاى جسمانى يا روحى و يا اقتصادى و غيره گرفتار شده بسا كه جبران ناپذير باشد و عمرى همراه با پشيمانى .
محقق اردبيلى از جمله دانش طلبان و پژوهشگرانى بود كه به اين ورطه نيفتاده و از نوجوانى امور ، اوقات و كارهاى علمى ، عمومى و روزمرّه را تنظيم و تعديل نمود به ويژه در دوران وى موقعيت نجف نسبت به فردى كه از منطقه خوش آب و هواى كم نظيرى چون شهر اردبيل خصوصا حومه آن برخاسته است سكونت با اعمال مشقتبار علمى ، تدريس ، عنايت به قضاى حوايج مردم و اداى فرايض كامل عملى نيست كه دشواريش بر كسى پوشيده بماند . . .
هامش
( 1 ) . همان ، ج 7 ، ص 49 - 50 .
( 2 ) . همان ، ج 2 ، 229 .
( 3 ) . خواننده از صراحت گفتار ، درستى منطق ، قلع مطلق هواهاى نفسانى در راستاى عمل رحمانى و احياى فقه ناب اماميهء اين راد مرد علم و عمل غفلت نمىورزد . باشد كه الگوى پويندگان فضيلت و جهاد گردد .