و شبهات را بالنسبه به خودم از قتل بالاتر مىدانم زيرا نمىيابم مسألهاى را كه به كلى از شبهات خالى باشد الا معدود مسائلى در ميان مسائل بسيار .
و گويا اينكه شارع براى قبول طاعات شرائط بسيارى قرار داده به ويژه اخلاص در نيت كه بسيار دقيق است و ليكن براى صحت گناه شرطى قرار نداده انسان را ارشاد به همان نكتهاى كه ذكر كرديم مىكند پس تأمل كنيد كه اين مطلب ، خالى از دقت نيست و همين كه خداوند ، ما را توجّه به اين مطلب داده و غفلت از آن نداريم عين آن حكمت ياد شده است و با اين حال نفس گناهكار عصيانگر ، كسل و خطاكار غفلت مىورزد ولى مورد تفهيم قرار گرفته و مسؤول مىباشد و بعد از اين ، غفلت از خدمت روا نيست و ناچار بايد گناه و سستى و كسالت و ساير مهلكات پست ، بزرگ باشد يا كوچك همه را ترك كرد و خداوند كمك كار بوده و اوست كه انسان را موفق به عبادت و ترك گناه خواهد كرد . « 1 »
آثار علمى اردبيلى
مرحوم محقق اردبيلى داراى آثار علمى و تحقيقى متعددى است و آنها از اين قرارند :
1 - زبدة البيان فى احكام القرآن .
2 - مجمع الفائدة و البرهان فى شرح ارشاد الاذهان .
3 - حاشيه الهيات شرح تجريد .
4 - حديقة الشيعه در كلام و بحثهاى مختلف امامت .
5 - رسالة فى الخراج . اين كتاب بر اثر كمى حجم آن جزء كتاب كلمات المحققين ص 315 چاپ شده است .
6 - رساله مختصر ديگرى در مسأله خراج كه در همان كتاب كلمات المحققين ص 320 چاپ شده است .
هامش
( 1 ) . مجمع الفائدة و البرهان ج 2 ص 364 و 363