و انعامات و علوفها و وظيفهها به جهت كسانى كه نزد ايشان تردد مىنمودند قرار دادند و حكم حاكم و نفع دنيا هرگاه رديف شوند كار به مدعاست . پس اول ابو حنيفه رأى و قياس و استحسان بهم رسانيد و فتواهاى شنيع داد و بعد از آن ، مالك احداث مذهبى غير مذهب او كرد و از عقب او محمد بن ادريس يعنى شافعى پيدا شد . مذهبى غير آن هر دو مذهب پيدا كرد و با آنكه او شاگرد محمد بن حسن بود و محمد بن حسن شاگرد ابى حنيفه و در آخر احمد بن حنبل آمد و مذهبى غير از مذاهب ثلاثه وضع كرد و او شاگرد شافعى بود اگر چه سفيان ثورى و داود اصفهانى و اسحاق ابن راهويه هر يك در فروع مذهبى احداث كردند ، اما مذهب آنها زود بر هم زده شد و اهل آن هر سه مذهب زود متفرق شدند و قرار يافت مذهب اهل سنت بر مذاهب اربعه كه ابتدايش ايام منصور عباسى بود .
و مذهب شيعه از روز اول تا به حال ، مذهب رسول و ائمه طاهرين عليهم السّلام است و مذهب ايشان در اصول آن است كه حق تعالى ازلى و ابدى است و هرچه غير اوست حادث است و خداى تعالى جسم و جسمانى نيست و مشابهت به مخلوقات ندارد و قادر بر جميع مقدورات است و ظلم و جور بر او روا نيست و قبح ازو سر نمىزند و افعال بندگان از بندگان است و مطيع را ثواب مىدهد و عاصى را هرگاه خواهد عذاب مىكند و اگر خواهد مىبخشد و افعال اللّه معلّل به غرض است ؛ و به عبث ، كارى نكرده و نمىكند و انبيا را به جهت ارشاد بندگان فرستاده و ديدنى نيست و به حواس او را در نمىتوان يافت و امر و نهى و اخبار او حادث است و انبياء خدا و اوصياء ايشان همه معصوماند و اوصيا ، قائم مقام پيغمبرانند در ارشاد ، و اطاعت ايشان واجب است و همه از جانب اللّه منصوصاند ؛ چه اگر حق تعالى در جهت يا مكان باشد حادث خواهد بود و محتاج - تعالى اللّه عن ذلك - و اگر قادر نباشد ناقص و اگر جور و ظلم يا قبح بر او روا باشد جاهل و يا محتاج باشد و اگر افعال بندگان از ايشان نباشد ثواب و عقاب بر طرف خواهد بود و اگر مطيع را ثواب
حديقة الشيعة ( فارسى ) — صفحة 1017
مساهمون: المحقق الأردبيلي
ص١٠١٧