به جهت نماز مىكنيم ، چرا خود از عبادت الهى در اول وقت غافل شويم . و ديگر آنكه پيشانى آن حضرت از بسيارى سجود همچو زانوى شتر پينه كرده بود و از كلام معجز نظام آن حضرت است كه فرمود : « و اللّه ما عبدتك خوفا من نارك و لا شوقا الى جنتك و لكن رأيتك اهلا للعبادة فعبدتك » « 1 » ؛ يعنى عبادت نمىكنم تو را يا الهى از جهت آنكه از آتش دوزخ تو مىترسم و نه از براى آنكه بهشت تو را مشتاقم و طمع در آن دارم ، ليكن ترا يافتم كه سزاوار پرستش و مستحق عبادتى ، از آن جهت عبادت تو مىكنم . و معنى قربة الى اللّه اين است كه به غير از عبادت ، هيچ چيز منظور بنده نباشد و اين در غايت اشكال است « 2 » .
و از جملهء عبادتهاى آن حضرت يكى آن است كه از كسب دست مبارك هزار بنده خريد و آزاد كرد و در هنگامى كه در شعب مكه بودند كار مىكرد و اوقات چندين كس را كه يكى از ايشان رسول خدا بود مىگذرانيد چه از دشمن و كفار قريش كار بر ايشان تنگ شده بود و از ممرّت ديگر وجه معيشت به دست نمىآمد . و مشهور است كه امام چهارم زين العابدين عليه السّلام اعبد زمان خود بود و از بسيارى سجود كه پيشانى و ديگر اعضا را بر زمين نهاده بود در نماز ، آن اعضا پينهزده بودند از اين جهت « ذو الثفناتش » مىگفتند « 3 » ؛ يعنى صاحب پينهها و مع هذا هرگاه به صحيفهاى كه در آن عبادت امير المؤمنين عليه السّلام را نوشته بودند نگاه مىكرد آه مىكشيد و تأسف مىخورد و مىگفت : « انّى لى عبادة على عليه السّلام ! ! » ؛ يعنى كجاست مرا عبادت مثل عبادت على عليه السّلام « 4 » ! !
و از امام هفتم امام موسى كاظم عليه السّلام مروى است كه فرمود : آيهء
سِيماهُمْ فِي
هامش
( 1 ) . وافى ج 3 / 70 .
( 2 ) . چهار سطر و همچنين 4 بيت شعر اضافه دارد ( كاشف ص 142 ) .
( 3 ) . دلائل الامامة طبرى ص 192 .
( 4 ) . نهج الحق ص 247 .