روش انجام تحقيق اين است كه مشخص كنيم ، چه روش تحقيقى براي بررسى موضوع خاصي لازم است . يكى از روانشناسان برجسته
Miller G . A
مىگويد :
» متأسفانه آنچه كه در يك تحقيق علمي مورد توجه ديگران وحتى سرانجام ، مدّ توجه خود محقق هم قرار مىگيرد موضوعي است كه كشف شده است ، اما أغلب روش كشف كه اصلىترين نقش را در يك پژوهش علمي دارد ، ناديده انگاشته مىشود « « 1 »
ولى لزوم بحث روش تحقيق در فلسفهء عرفان به دلايلى جايگاه ويژهاى يافته است زيرا از سويى گرايش به دنياي عرفان روزبهروز در جهان وبه خصوص إيران گسترش يافته است ودر فضاى معنوي دلكش ودلرباى معنوي انقلاب اسلامى همواره شناخت ديني عميقتر مىشود وموقعيتهايى چون جنگ ، مجالس شهدا ، نيايشهاى پرسوز وگداز مراسم دعاى كميل و . . . خواه ناخواه دلها را به دنياهايى فراتر از دنياي معمولى وفضاى عقلانى ، فلسفي وظاهري مىكشاند . پس تشنگى وعطش نسل انقلاب هرروز آنان را به دنياي پر جاذبهء عرفان سوق مىدهد . ليكن دنياي عرفان ، دنياي پرپيچ وخم وتودرتويى است ، چون از طرفي مسلكها متعدد وگوناگونند واز سويى ديگر در معارف آنها حق وباطل به هم آميخته است . اينك تنها ، اميد به كساني است كه مسلكهاى عرفانى را نقد مىكنند وسره را از ناسره جدا مىنمايند ، ولى با كمال تأسف نقادان مسلكهاى عرفانى به علت اختلاف مباني وخصيصههاى شخصيتى در نقد مسلكها دچار افراط وتفريطهاى فراوانى شدهاند . يك عده ، مسلكهاى تصوف وعرفان را أهل بدعت ، متأثر از عرفان هند ويونان مىدانند وآنان را يك عده خودخواه ، رياكار ومنحرف ) بلكه ملحد وكافر ( معرفى مىكنند وعدهاى ديگر با عينك خوشبينى تفريطي ، راه آنان را صراط مستقيم وتنها سبيل سعادت قلمداد كردهاند . اروپائيان نيز با نگرش پلورايسم ديني به تحليل عقلانى
هامش
( 1 ) نادرى ، عزت الله وسيف نراقى ، مريم ، روشهاى تحقيق وچگونگى ارزيابى آنها ، ص 95 .