مداد العلماء على دماء الشهداء . » « 1 »
و قتى رستاخيز الهى برپا شود خون شهدا با دستخط علما سنجيده مىشود و مركب دانشمندان متعبد بر خون شهيدان متعهد برترى مى يابد .
بخاطر قداست و حرمت قلم و علم در اسلام ، با وجود مشكلات و كاستيهاى فراوان ديرى نپائيد كه ميراث عظيمى از علوم و فنون مختلف بوسيله مسلمانان مخصوصا ايرانيان بيادگار مانده كه با مراجعه به كتاب گرانسنگ الذريعة الى تصانيف الشيعة مرحوم شيخ آغا بزرگ تهرانى معلوم خواهد شد كه دانشمندان مخلص شيعه با اينكه بيشتر آثار علمى آنان منتشر نشده است نقش بالا و و الائى راى در پيدايش و گسترش علوم اسلامى ايفا نموده اند و در بسيارى از آنها پيشگام بوده اند .
تاريخچه و روش نگارش آيات الاحكام
مسلمانان نخستين به خاطر احترام خاصى كه براى قرآن قائل بوده اند با رو آوردن به اين كتاب محكم و منثور و منظوم آسمانى به استخراج و استنباط احكام اعتقادى ، اخلاقى و فقهى پرداخته اند . و با تدبر و تفكر در آيات الاحكام با جديت تمام جهاد و اجتهاد نموده و آثار مكتوب گرانقدرى از خود به يادگار گذاشته اند و افزون بر تفاسير متنوع عمومى قرآن كه آمار آنها راى بيش از سه هزار عنوان اعلام كرده اند كه مؤلفان اين گونه تفاسير نيز در ضمن شرح و بيان آيات با بركات ، به تفسير فقهى و بيان احكام مستنبطه پرداخته اند .
نخستين نوشتار در اين زمينه با عنوان : آيات الاحكام ، بوسيله محمد بن سائب كلبى كوفى از شاگردان امام باقر و صادق عليهما السلام متوفاى 146 ق نگارش يافت كه به گزارش ابن نديم در « الفهرست » آن را از ابن عباس از مفسران
هامش
( 1 ) . علامه مجلسى ، محمد باقر ، بحار الانوار بيروت ، مؤسسه الوفاء 1403 ، ج 1 ، ص 74 ، ج 2 ، ص 16 . و درة التاج ، قطب الدين شيرازى ، ص 125 .