تاريخ تأليف
مرحوم اردبيلى تاريخ تأليف مجمع الفائدة و البرهان و حاشيه شرح تجريد قوشچى را ذكر نموده ولى تاريخ زبدة البيان را ثبت نكرده است ؛ لذا تاريخ دقيق آن معلوم نيست و از اين كه در زبدة به چند تأليف ديگرش حواله داده شايد به دست آيد اين كتاب را پس از آنها و در اواخر عمر شريفشان ، نوشتهاند ؛ همچنين در زبدة به تأليف يك كتاب وعده مىدهد ولى از تحقّق آن وعده خبرى نيست ، در پايان كتاب الطهارة ، اقرار به حقايقى را از زبان مخالفان نقل و اظهار مىكند : « اقرارهايى از اين دست ، فراوان است . به زودى همه را يك جا جمع مىكنم إن شاء اللّه » « 1 »
خلاصه عبارت : « مثله في غير هذا المحل أيضا منه و من غيره أيضا كثير كما سيظهر لك اذا تأمّلت كلامهم ، . . . سأجمعها إن شاء اللّه » ص 48 .
نمونهاى از ارجاعات
در شرح آيهء شريفهء
« وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْمَحِيضِ »
بقره / 222 مىنويسد : « و لنا في تحقيق هذه الآيه مع الأحكام رسالة جامعة للأقوال و الأبحاث و تحقيق المقال فمن أرادها فعليه بمطالعتها » ص 35 .
و ذيل بحث امر به معروف مىفرمايد : « و قالوا - في قوله تعالى
« وَ ما كُنَّا مُعَذِّبِينَ حَتَّى نَبْعَثَ رَسُولًا »
« 2 » - : دلالة على عدم كون الحسن و القبح عقليين و لا دلالة فيه ، بيّنته في الأصول من عشرة أوجه و قلت : بل فيها دلالة على كونها عقليين » ص 348 .
در بيان آيهء إفك « 3 » دربارهء انفاق گويد : « ثمّ إنّه لا يخفى أنّ مضمون الآية نهى من اتّصف بفضل ما وسعة ، عن الحلف و اليمن على ترك الإحسان إلى ذوي قرابته
هامش
( 1 ) . پايان مبحث كتاب الطهارة ، ص 48 .
( 2 ) . اسرى ( 17 ) : 15 .
( 3 ) . نور : 22 .