از ديدگاه خليل فراهيدى ، طيّب : حلال ، بهتر و زيبا را گويند « 1 » و از نظر جوهرى طيّب ، خلاف خبيث « 2 » است ، و از ديدگاه هر دو : استطابه يعنى : استنجاء .
اطيبان : طعام و نكاح . طيب نفس : عدم كراهت . طيب : عطر . و مطايبه : مزاج و شوخى . طابه : نوعى خرما در مدينه . طيبه : نام شهر يثرب و مدينة الرسول صلّى اللّه عليه و آله است . و طوبى نام درختى است در بهشت .
طريحى مىنويسد : طيّب به چند معنى آمده است : هر چيز لذتبخش ، حلال شرعى ، پاك و پاكيزه ، آنچه آزار روحى و جسمى نداشته باشد و خبيث ضد طيّب است در تمام معانى آن . و طوبى : نام درختى است در بهشت ، زندگى پاكيزه . طيّب : روزى حلال . قناعت ، كلمهء لا إله الّا اللّه ، پاكى از گناهان و ناخوشيها .
و طيبة : نظيف ، كمال و تمام و طيبه و طابه : نام مدينة الرسول صلّى اللّه عليه و آله ، است . « 3 »
نظافت : سومين كلمهء قريب به معنا و مفهوم طهارت ، واژه نظافت و ديگر مشتقّات صرفى آنست و معانى مذكور در ذيل ، در كتب لغت ياد شده است :
نظافت : تميزى و نقاوت . تنظّف : شدّت نظافت و پاكيزگى . و استنظاف :
اخذ كامل و تام و تمامك هرچيز را گويند . « 4 »
نظيف السراويل ، كنايه از شخص پاكدامن و پارساست و تنظيف به معناى پاكسازى است . « 5 »
نظيف : زيبا ، شكوهمند و با بهاء . و نظافت دل : پيرايش آنست از كين ، حقد و حسد . و نظافت طعام و لباس : حرام و شبههناك نبودن آنهاست . و نظافت آشكار : پرداختن به عبادت ، شستشوى چرك و هر نوع آلودگى است و نيز ضد
هامش
( 1 ) . العين ، ج 7 ، ص 461 .
( 2 ) . اسماعيل بن حمّاد جوهرى ، الصحاح ، ج 1 ، ص 173 ، دار العلم للملايين ، بيروت .
( 3 ) . مجمع البحرين ، ج 2 ، ص 110 و 112 .
( 4 ) . صحاح جوهرى ، ج 4 ، ص 1435 .
( 5 ) . صفىپورى ، منتهى الارب ، ج 2 ، ص 1260 ، چاپ سنگى .