بررسى ادله ديگر
افزون بر آيات و روايات دسته سوم كه بر شرطيت رشد فكرى صبى در نفوذ تصرفات او دلالت داشت رواياتى هست كه ممكن است بر شرطيت رشد به آنها استدلال گردد . از جمله :
1 - روايت سكونى عن ابى عبد اللّه عليه السلام قال نهى رسول اللّه - صلى اللّه عليه و آله - عن كسب الاماء فانها ان لم تجد زنت إلّا أمة قد عرفت بصنعة يد ، و نهى عن كسب الغلام الصغير الذى لا يحسن صناعة بيده فانه ان لم يجد سرق . « 1 »
سكونى از امام صادق ( ع ) نقل مىكند كه پيامبر ( ص ) از كاسبى كنيزان منع كرده زيرا چنانچه از راه كاسبى چيزى نيابد زنا مىكند مگر كنيزى كه هنرى را بداند .
و نيز رسول اللّه ( ص ) از كاسبى پسر بچههاى كوچك كه آشناى با هنرى ( تخصصى ) ندارند نهى كرده است زيرا اگر از راه كاسبى به چيزى دست پيدا نكند دزدى مىكند .
بىشك اين روايت تفصيل مىدهد ميان كنيز و پسر بچهاى كه با هنر و صنعتى آشنايى دارد در اين صورت كاسبى از جمله خريد و فروش او صحيح است و ميان كنيز و پسر بچهاى كه به فن و هنرى آشنايى ندارد در اين صورت كاسبى او روا نيست .
بر اين استفاده ممكن است اشكال گردد كه وصف « عرفت بصنعة » و يا « لا يحسن صناعة » دلالت بر مفهوم ندارد تا اين تفصيل استفاده شود .
پاسخ : از اين شبه جواب داده مىشود كه گرچه در اصول بيان شده كه وصف مفهوم ندارد .
هامش
( 1 ) . وسايل الشيعه ، ج 12 ، ص 118 ، باب 33 از ابواب ما يكتسب به ، ح 1 .