( قدمين ) بدون آنكه منعى از سوى ائمه عليهم السّلام يا اهل علم رسيده باشد ، فتوا به عدم وجوب صادر مىكند به خصوص كه بر اكثر زنان پوشاندن پاها دشوار است .
سپس مىافزايد :
« و لو لا خوف الاجماع المدعى لأمكن القول باستثناء غيرها من الرأس و ما يظهر غالبا ذلك فتأمل و يدلّ عليه ايضا ما سيجىء من الاخبار الدالة على جواز كشف الرأس للأمة و الجارية . . . » « 1 »
6 - چنانچه در اينكه « آيا صداى زن بر مرد اجنبى حرام است يا نه ؟ » بحثى مستوفى دارد و با اين اعتقاد كه صداى زن مصداق « عورت » نبوده و حرام نيست در نماز « وجوب اخفات » براى زنان را نپذيرفته است . « 2 »
همچنانكه در سلام دادن ، سلام او را بر مرد نامحرم مجاز شمرده و در اين مبحث به سخن گفتن حضرت زهرا - سلام اللّه عليها - با سلمان و نيز جواز نوحهسرايى براى زنان و منع نكردن آنان از سوى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و ائمه عليهم السّلام استناد جسته است . چه اينكه در بحث اذان هم با استدلال به بعضى از احاديث اذان گفتن زن را مستحب دانسته و در حرمت اسماع و استماع صداى زن تأمل نموده است ولى با اين همه در خاتمه بحث احتياط كرده ، مىگويد :
« نعم الاولى ترك الاسماع و الاستماع » « 3 »
مقدس اردبيلى كه در قدس و تقوا و طهارت نفس در مرتبهء والايى قرار داشت ، عليرغم ارائهء ديدگاههاى نو و احيانا خلاف مشهور ، در مباحث مختلف « احتياط » را نيكو شمرده و آن را سفارش كرده است و در اين بحث نيز اظهار مىدارد : « و الاحتياط ظاهر ان امكن » « 4 »
هامش
( 1 ) . مجمع الفائدة و البرهان ، ج 2 ، ص 105 .
( 2 ) . همان ، ص 228 .
( 3 ) . همان ، ص 163 .
( 4 ) . همان ، ص 105 .