بهدست مىآيد حكم فقهى محسوب نمىشود زيرا فقه زاييده وحى است نه زاييده افكار انسانها .
نوع سوم را نيز نپذيرفته است مگر قياس اولويت و منصوص العلة را و اين بدين جهت است كه در حقيقت عمل به اين دو ، عمل به قياس اصطلاحى كه قياس تمثيل و تشبيه است نمىباشد بلكه از باب احراز ملاك قطعى حكم در اوّل و به عموم تعليل كه از ظواهر است در دوم ، مىباشد .
اجتهاد نوع چهارم مورد پذيرش او قرار دارد همانگونه كه مورد پذيرش اصحاب رسول خدا چه در زمان تشريع و چه در زمان خود آنها و چه در زمان تابعين و چه در زمان تابعان تابعين بوده است . « 1 »
4 - شيوه اجتهادى مقدس اردبيلى
شيوه مقدس اردبيلى شيوه هفتم از شيوههايى است كه فقه اسلامى بر اساس منابع معتبر در راستاى تاريخ به خود ديده است و گوياى اين مدعى مسائل اجتهادى و استنباطى او است كه در كتاب گرانقدر « مجمع الفائدة و البرهان » بيان شده است ما شيوهها را در برخى از مقالهها و مصاحبهها بيان نمودهايم ولى در عين حال بهجا است در اينجا نيز بهگونه خلاصه آنها را بيان كنيم و آنها عبارتند :
1 - اجتهاد بر اساس مبانى معتبر تنها به گونه علمى و بدون صدور فتوا و تفريع ( يعنى بدون بازگشت دادن فروع تازه را به اصول پايه ) و نيز بدون تطبيق ( يعنى بدون منطبق ساختن قوانين كلّى را بر مصاديق خارجى آنها ) . اين شيوهء ابن ابى عقيل عمانى ( م 329 ) پيش از تأليف كتاب « المتمسك بحبل آل الرسول » بوده است .
هامش
( 1 ) . براى آگاهى از اين مطلب مىتوانيد به كتاب نگارنده « ادوار اجتهاد از ديدگاه مذاهب اسلامى » مراجعه كنيد .