دقيق و نظرات عميق خود روح تازهاى را در آنها دميد و مسائل آنها را رونق و جلوه خاص بخشيد . و آثار ارزشمند و گرانقدرش ( كه تحت عنوان خاص ارائه مىشود ) گواه بر اين مدعى است زيرا سرشار از نظرات تازه و مطالب ارزنده علمى است .
در هر حال حسب تقسيم مرحلى ما از مراحلهاى هشتگانه اجتهاد و شيوههاى نهگانه آن « 1 » و مراحل نهگانه فقه و شيوههاى ششگانه كيفيت بيان آن « 2 » مرحوم مقدس اردبيلى از اعلام و شخصيتهاى دوره پنجم از ادوار اجتهاد ( كه طلايهدار و آغازگر آن ابن ادريس ( م 598 ) و داراى شيوه هفتم از شيوههاى اجتهاد ( كه شرح آنها زير عنوان خاص مىآيد ) بوده است ، و نيز مرحوم اردبيلى از اعلام دوره ششم از ادوار فقه ( كه طلايهدار و پيشرو آن علامه حلى ) و از معروفين دوره سوم از ادوار كيفيت بيان فقه كه پيشگام آن شيخ طوسى بوده است مىباشد .
ما مجتهدى را كه در همه مراحل ياد شده از اعلام باشد كمتر سراغ داريم .
2 - اردبيلى از ديدگاه عالمان بزرگ
عالمان بزرگ مرحوم اردبيلى را با عبارات مختلف و گوناگون ياد كردهاند از آن جمله :
مرحوم مجلسى درباره او مىگويد : « محقق اردبيلى از حيث تقوى و پرهيزكارى و فضل و دانش به اوج كمال رسيد ، من در ميان قدما و متأخرين مانندش را نشنيدم . » « 3 »
هامش
( 1 ) . مىتوانيد براى آگاهى از آنها به كتاب ما « ادوار اجتهاد از ديدگاه مذاهب اسلامى » مراجعه نماييد .
( 2 ) . مىتوانيد براى آگاهى از آنها به كتاب ما « ادوار فقه و كيفيت بيان آن » مراجعه فرماييد .
( 3 ) . الكنى و الالقاب ج 3 ، ص 166 .