و حسنالانور با توجه به ضريح و مسجدى كه به نام وى وجود دارد به لحاظ تاريخى و معمارى چنان است كه اثبات بهخاك سپردن يا انتقال پيكر پاك او به مصر نيازمند
پژوهشهاى پژوهشگران و مجتهدان است .
قديمىترين تاريخى كه در مورد مسجد سيدى حسن الانور به آن دست يافتم ، مربوط به دوره مماليك بحرى در قرن هشتم ه - و در زمان الناصر محمد بن قلاوون يعنى حدود شش قرن پيش بوده است . البته اين بدان معنا نيست كه بناى اين مسجد در اين تاريخ آغاز شده است بلكه پيش از آن بوده و دليلش هم مطلبى است كه در خطط ( على باشا مبارك ) آمده كه مىگويد : قاضى فخرالدين محمد بن فضلالله ناظر الجيش بنام الملك الناصر محمد بن قلاوون آنرا بنا كرد و عمارتش در سال 712 ه - به پايان رسيد و از همان هنگام نماز جمعه در آن برگزار مىشود ؛ داراى چهار در و ( 137 ) ستون است و مساحت آن يازده هزار و پانصد ذرع [ مربّع ] است و در زمان خود از بهترين محلهاى خوش آب و هوا بهشمار مىرفته تا سرانجام پيرامون آن ويران گرديد . « 1 »
ولى به اين يا آن دليل ، آنچه قلاوون ساخته بود نيز ويران شد و با اينكه مسجد به گفته الشعرانى « داراى مساحت بسيار بزرگى بوده و پيرامون آنرا باغهاى بسيار زيبايى فراگرفته بود . . . » على مبارك تأكيد مىكند كه « سپس آثار اين مسجد بهكلى ويران شد و گفته شده كه اين مسجد داراى هفت آب [ چشمه ] و بناى بزرگ و قابل توجهى در كنار دهانه خليجى قرار داشته كه آب را از رود نيل به مجراى قلعه منتقل مىكرده است . دليل آن هم آناست كه وقتى فرانسوىها وارد مصر شدند در آنجا شمار زيادى از قطعات بازمانده ستونهاى سنگى بزرگ و سنگ و از اين قبيل . . . پيدا كردند . » « 2 »
ولى عمارت مماليك نيز خيلى زود و پس از حدود چهار قرن و نيم ويران گرديد و اين مسجد تا سال 1280 . - كه مورد تجديد بنا قرار گرفت - به صورت مخروبه باقى
هامش
( 1 ) - الخطط التوفيقية 5 : 275 .
( 2 ) - همان منبع ، صفحه 278 .