مىكند و نظام شگفت آورى را كه در هر يك از اين انواع ، حكومت مىكند ، گوشزد مىفرمايد . به راستى نيز دستگاه آفرينش و نظامى كه فعاليتهاى گوناگون جهان را به سوى هدفهاى آفرينش و آرمانهاى هستى پيش مىراند بسيار شگفت آور و حيرتانگيز است . دانه گندم يا هسته بادامى كه از زمين روييده است ، بوتهاى داراى سنبل يا درختى ميوهدار مىشود ، و از آن دم كه در شكم خاك قرار مىگيرد و پس از آن شكافته شده ، نوك سبزى بيرون مىدهد و ريشه سفيد خود را به دل خاك مىفرستد ، تا وقتى كه به سر منزل مقصود برسد ، سازمانهايى بس بزرگ و پهناور به كار مىافتد كه عقل از مشاهدهء عظمت و وسعت آن متحير مىشود . ستارگان آسمان و خورشيد درخشان و ماه تابان و زمين هر كدام با حركتهاى وضعى و انتقالى و قواى نهفته خود و همچنين نيروهاى اسرارآميز كه در آن دانه يا هسته وديعه گذارده شده است و فصول چهارگانه سال و اوضاع جوى و ابر و باران و باد و روزها و شبها در پيدايش يك بوتهء گندم مثلًا كار مىكنند و اين پديدهء تازه را كه در مهد پرورش خود خوابانيدهاند ، مانند دايهها و پرستارها ، دست به دست مىگردانند ، تا به آخرين مرحلهء رشد و نموّ خود برسد .
و همچنين پيدايش يك نوزاد انسانى كه بسى پيچيدهتر از يك نوزاد نباتى يا پديدهء ديگرى است ، محصول ميليونها بلكه ميلياردها سال فعاليت پيچيده و منظم دستگاه آفرينش مىباشد . گردش زندگى روزمره يك انسان ، گذشته از ارتباطاتى كه در خارج از وجود خود با جهان آفرينش دارد ، از يك نظام شگفتآورى در داخل وجودش سرچشمه مىگيرد كه قرنهاى متمادى است ، افكار تيزبين دانشمندان جهان سرگرم تماشاى ظواهر آن مىباشند و هر روز پردهاى تازه از روى اسرار آن برداشته مىشود و هنوز هم معلوماتشان در برابر مجهولات ، بسى ناچيز است .
همچنين اگر يك فرد انسان آنچه را كه در سازمان وجودى يك انسان طبيعى مورد نياز است ، دارا باشد كامل خواهد بود و اگر از اين جمله يكى را فاقد باشد ، مثلًا دست
تعاليم اسلام ( فارسى ) — صفحة 77
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٧٧