را به رخ مردم نمىكشيد و حشمت و سطوت به خرج نمىداد و بالاخره از ديگران با يك « مميّز صورى » شناخته نمىشد .
هيچ طبقهاى از طبقات مختلف مردم ، نسبت به ديگران با اتكاى به امتياز خود برترى نمىجست . زن و مرد ، شريف و وضيع ، غنى و فقير ، قوى و ضعيف ، شهرى و دهاتى ، بنده و آزاد ، سياه و سفيد ، همه در يك صف بودند و هيچ كس به بيشتر از وظايف دينى خود مكلف نبود و از اين كه به نيرومندان جامعه سر تعظيم فرود آورد يا در مقابل نفوذ و زورگويى ستمگران خرد شود ، ايمن و آزاد بود .
با كمى تأمل و دقت ، بر ما روشن مىشود - مخصوصاً پس از آزمايشهاى طولانى كه بعد از رحلت پيغمبر اكرم تاكنون كردهايم - كه يگانه منظور پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله از سيرت پاك خود ، اين بوده كه احكام آسمانى اسلام در ميان مردم عادلانه و به طور مساوى اجرا شود و قوانين اسلام در ميان مردم به طور يكسان اجرا گردد و قوانين اسلام از تغيير و تبديل مصون و محفوظ بماند . ولى مسئولانِ حكومتهاى اسلامى ! سيرت خود را به سيرت پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله تطبيق نكردند و راه و روش او را به كلى عوض نمودند و در نتيجه :
1 . در كمترين مدت ، اختلاف طبقاتى با شديدترين وجهى در جامعه اسلامى ظهور كرد و جماعت مسلمانان به دو دستهء نيرومند و ضعيف ، منقسم شده و مال و جان و عرض يك دسته بازيچهء هوا و هوس دستهء ديگر ، قرار گرفت .
2 . حكومتهاى اسلامى تدريجاً به تغيير قوانين اسلامى پرداختند و گاهى به نام رعايت جامعهء اسلامى و گاهى به عنوان حفظ موقعيت حكومت و سياست دولت ! از عمل به احكام دينى و اجراى قوانين و مقررات اسلامى سر باز زدند و اين طريقه ، روز به روز توسعه يافته و كار به جايى كشيد كه سازمانهايى كه حكومت اسلامى ناميده مىشدند ! در خود هيچ گونه مسئوليتى نسبت به رعايت و اجراى قوانين اسلامى احساس نكردند و معلوم است حال قوانين و مقررات عمومى كه مأمور اجراى
تعاليم اسلام ( فارسى ) — صفحة 160
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص١٦٠