كمال چيزى در بر نداشت .
على عليه السلام به شهادت تاريخ ، در ميان همهء زمامداران كه از روز رحلت پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله تا كنون به مسند زمامدارى رسيدهاند ، تنها كسى است كه در مدت زمامدارى خود ، در جامعهء اسلامى با سيرت پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله رفتار نمود و سر مويى از روش آن حضرت منحرف نشد و قوانين و شرايع اسلام را به همان شكل كه در حيات پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله اجرا مىشد ، بدون كمترين دخل و تصرف اجرا نمود .
در قضيهء شوراى شش نفرى ، براى تعيين خليفه ، كه پس از درگذشت خليفهء دوم طبق دستور وى منعقد شده بود ، بعد از گفتوگوى زياد ، امر خلافت ميان على عليه السلام و عثمان مردد شد . خلافت را به على عليه السلام عرضه داشتند با اين شرط كه « ميان مردم با روش خليفه اول و دوم رفتار كند ! » آن حضرت نپذيرفته و فرمود « من از علم خود قدم فراتر نمىگذارم » سپس آن را به عثمان با همان شرط ، عرضه داشتند و وى پذيرفت و خلافت را برد ! اگر چه پس از خلافت ، سيرت ديگرى اتخاذ كرد .
على عليه السلام در جانبازىها و فداكارىها و از خودگذشتگىهايى كه در راه حق نمود ، در ميان ياران پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله رقيب ندارد . هرگز نمىتوان انكار كرد كه اگر اين پيشتاز از خود گذشته اسلام نبود ، كفار و مشركين در شب هجرت و پس از آن در هر يك از جنگهاى : بدر و احد و خندق و خيبر و حنين ، نور نبوت را به آسانى خاموش كرده و پرچم حق را سرنگون ساخته بودند .
على عليه السلام در نخستين روزى كه پا در محيط اجتماع گذاشت ، زندگى بسيار سادهاى داشت و در زمان حيات پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و پس از رحلت وى و حتى در ايام خلافت پر عظمت خود در زى فقرا و با سادهترين وضعى زندگى مىكرد . در خوراك و پوشاك و مسكن با بىبضاعتترين افراد يكسان بود . و مىفرمود :
زمامدار يك جامعه ، بايد طورى زندگى كند كه مايهء تسلى افراد نيازمند و پريشان حال باشد ، نه موجب حسرت و دلشكستگى آنان .
تعاليم اسلام ( فارسى ) — صفحة 163
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص١٦٣