تريد ، فمن عرف نفسه فقد عرف ربه .
يعنى حق متعال نفس ناطقه انسان را در ذات و صفات و افعال به وزان خويش خلق كرده است . پس او هم مانند خالق خويش ، ابداعا و تكوينا انشاء مىكند پس مبارك باد بر خدا كه بهترين خالق است و مثل او صاحب قدرت و علم و اراده و حيات و سمع و بصر است كه او را نه چرت و پينگى مىگيرد و نه خواب ، و نيز صاحب مملكتى شبيه مملكت و سلطنت حق متعال است ، به طورى كه هرآنچه را اراده كند اختيار مىنمايد ، پس هركس نفس خود را بشناسد ربّ خودش را شناخته است .
يكى ديگر از اصول بسيار شريف ، اصل نوزدهم مىباشد : و آن اينكه خداوند نفس ناطقهء انسانى را به وزان خودش آفريده است ، همان طورى كه حق متعال در مقام « كن » انشاء « 1 » صور مىنمايد ، وجود ذهنى در نفس ناطقه انسانى به وزان مقام « كن » در حق متعال مىباشد . زيرا انسان مىتواند هرآنچه را كه در ذهن تصوّر مىنمايد ، در متن خارج تحقق عينى خارجى ببخشد .
از آنجا كه انسان در ذات و صفات و افعال به وزان حق است ، براساس « المؤمن مرآة المؤمن » كه انسان آيينهء حق است و در تمام جهات شبيه اوست و دم به دم او را ظهور مىدهد لذا نفس ناطقهء او مىتواند بسيارى از اشياء را در متن خارج ( عالم تكوين ) ابداع و اختراع نمايد كه معجزات انبياء و كرامات آنها از اين قسم مىباشد .
نفس ناطقهء انسانى هم در مقام تلقّى مىتواند ابداعا و دفعتا حقايق و معارف را اصطياد نمايد و هم در مقام انشاء مىتواند به صرف اراده « كن فيكون » كند ، لذا حضرت امير المؤمنين عليه السّلام مىفرمايند : وقتى حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم آب دهان
هامش
( 1 ) . توضيح بيشتر آن در اصل 23 گفته آيد .