فصل ششّم در توحيد واجب لذاته در ربوبيّتش و اينكه جز او ربّى نيست « 1 »
بررسى كامل و تدبّر دقيق علمى ، ما را به اين حقيقت راهنمائى مىكند كه اجزاء علوى ( از فلكيّات و كواكب ) « 2 » و اجزاء سفلى ( از طبايع و عناصر ) « 3 » برخى از آنها در رابطه با برخى ديگر قرار گرفته ، افعال و انفعالات و حوادث مترتّب بر اينها همه مرتبط با يكديگر مىباشند ، پس تو در ميان اين اجزاء موجودى را نمىيابى ، كه از لحاظ پيدايش ( كينونت ) و تأثير و تأثّر و . . . در ارتباط با غيرخودش نباشد ، و در مباحث حركت جوهريّه گذشت ، مطالبى كه اين حقيقت را تأييد مىكرد .
پس براى هر حادثى ، از قبيل پيدايش يا فعل يا انفعال و . . . استناد به مجموع عالم وجود دارد ، و از اينجا نتيجه گرفته مىشود ، كه بين اجزاء عالم يكنوع از وحدت وجود داشته ، و نظام وسيع جارى در اين عالم ، نظام واحد بوده و وحدت نظام ، اصلى است معتبر .
حاصل مطالب گذشته ، و آينده اين است كه اين عالم مادّى ، معلول عالم نورى مىباشد كه مجرّد از مادّه بوده ، از قوّه مبرّا است و نيز معلوم گشت كه سنخيّت وجودى بين
هامش
( 1 ) - اسفار ج 6 ص 92 و ص 94 و ص 100 و ج 5 ص 349 - مبدأ و معاد ص 55 و ص 58 و ص 64 - النّجاة ص 136 و ص 138 - قبسات ص 340 و ص 413 و ص 414 - التّحصيل ص 656 . ( شارح )
( 2 و 3 ) - فرهنگ معارف اسلامى ج 3 ص 259 . ( شارح )