نيز از ابداعات فكرى مرحوم ملّاصدرا ( ره ) مىباشد ) .
مرحوم صدر المتألّهين ( ره ) در كتاب اسفار در اينباره مىگويد : « بطور كلى ، وجود هر علّتى بالذّات موجب تقدّم بر وجود معلول خودش به اين نحو از تقدّم مىباشد زيرا حكماء ، علّت فاعلى را اين گونه تعريف كردهاند : « ما يؤثرّ فى شىء مغاير للفاعل »
« علّت فاعلى ، آن چيزى است كه مؤثّر است در شىاى كه مغاير با فاعل مىباشد » .
پس تقدّم ذات فاعل بر ذات معلول « تقدّم بالعليّه » است و امّا تقدّم وجود علّت ( كه يك وجود مستقّل مىباشد ) بر وجود معلول تقدّم ديگرى است ( كه آن يك نوع وجود رابطى و تعلّقى است غير تقدّم بالعليّة زيرا در اين نوع از تقدّم ، تأثير و تأثّرى نيست و همچنين فاعليّت و مفعوليّتى نيست بلكه حكم آن دو ، حكم شىء واحدى است و براى اين شىء واحد ، بوده و از طورى شؤون و اطوارى بطور ديگر ، تطوّرى وجود دارد . « 1 »
هامش
( 1 ) - اسفار ج 3 ص 257 .