درس چهل و هفتم ( 47 )
فصل اوّل در سبق و لحوق كه عبارت از تقدّم و تأخّر است « 1 »
اوّلين معنائى كه از تقدّم و تأخّر شناخته شده ، معنائى است كه به حسب حسّ انسان ، از آن دو ادراك مىكند مثل اينكه مبدئى فرض شود كه دو امر در نسبت دادن به آن ، مشترك باشند بطوريكه كه آنچه بر يكى از ايندو ، نسبت داده مىشود به ديگرى نيز نسبت داده شود ( يعنى در نسبت دادن به يك مبدأ اين دو امر ، مشترك هستند ) و لكن اينطور نيست كه هر آنچه براى امر اوّل است براى امر دوّم نيز باشد پس وضعى كه براى امر اوّل است تقدّم ناميده مىشود و آنچه از وصف براى امر دوّم است تأخّر مىباشد مثل محراب مسجد كه فرض مىشود مبدئى است كه امام و مأموم نسبت به آن مبدأ ، مشترك مىباشند پس آنچه براى امام است او نسبت قرب و نزديكى به محراب ( كه مبداء مقايسه امام و مأموم نسبت به آن مىباشد ) اين ، مخصوص امام است و روشن است هرآنچه كه مخصوصى امام است و آن ،
هامش
( 1 ) - الهيّات شفا مقالهء چهارم فصل اوّل - اسفار ج 3 ص 258 - تعليقهء ملّاصدرا بر الهيّات شفا ص 154 - مطارحات ص 303 و ص 307 - قبسات ص 61 و ص 302 - اسفار ج 3 ص 259 و ص 266 و مطارحات ص 304 و التّحصيل ص 447 . ( شارح )