درس چهل و سوّم ( 43 )
فصل هفتم در مقولاتى كه حركت در آنها واقع مىشود
مشهور بين قدماء از حكماء اين است كه مقولاتى كه حركت در آنها واقع مىشود چهار تا هستند :
1 - كيف .
2 - كمّ .
3 - اين .
4 - وضع .
[ وقوع حركت در مقوله كيف ]
امّا ( مقولهء ) كيف بطور اجمال مىگوئيم كه حركت در آن واقع مىگردد و مخصوصا در كيفيّات مختّص به كميّات نظير استقامت و استواء ( يعنى در يك سطح بودن ) و اعوجاج ( كج بودن ) و وقوع حركت در اينها روشن است زيرا جسمى كه در كمّ آن ، حركت انجام مىگيرد قهرا حركت در كيفيّات قائم بر كمّ آن نيز واقع مىگردد . ( زيرا بديهى است كه حركت كمّى يك شىء مثل رشد گياه ، حركت كيفى قائم به كمّ مثل افزايش در وزن و حجم و شكل را نيز به دنبال خود مىآورد . لكن اين به آن معنا نيست كه در همه موارد كيف و اقسام آن ، حركت جارى مىباشد زيرا حركت در كيف نفسانى قطعا جارى نمىشود زيرا كيفيّات نفسانى مجرّد