درس سى و نهّم ( 39 )
فصل دوازدهّم در اينكه گزاف و قصد ضرورى و عادت و نظير اين افعال خالى از غايت نيست
گاهى توهّم مىشود كه برخى از افعال ارادى انسان براى آن غايتى نيست مثل بازيهاى كودكان و نفس كشيدن ، و منتقل شدن مريض در حال خواب از جانبى بجانب ديگر و بازى با ريش ( و محاسن ) و امثال اينها و بدنبال آن كليّت قول فلاسفه كه گفتهاند : « براى هر فعلى ، غايتى است » ممكن است ( مورد ترديد و شكّ و بالاتر ممكن است ) مورد نقض واقع گردد .
و لكن اين توهّم با تأمّل در مبادى افعال ارادى و كيفيّت ترتّب غايات بر اين افعال رفع مىشود توضيح آن اينكه گفتهاند كه براى ( همهء ) افعال ارادى و حركات اختيارى ما ( انسانها ) مبدأ قريبى وجود داشته كه مباشر با حركاتى است كه افعال ناميده مىشود و آن مبدأ ، قوّهء عاملهء پخششده در عضلات است كه آنها را وادار به حركت مىنمايد و قبل از قوّهء عامله ، مبداء ديگرى بنام ( قوّه ) شوقى است كه منتهى به اراده و اجتماع ( و اتّفاق ) براى انجام عمل مىگردد و قبل از ( قوّه ) شوقيّه ، مبدأ ديگرى در باطن انسانى است و آن صورت علمى است به