فصل دوّم در اقسام واحد
واحد يا حقيقى است يا غير حقيقى .
واحد حقيقى ، موجودى است كه به ملاحظهء ذاتش ( لذاته ) متّصف به وحدت بشود بدون اينكه در عروض وحدت به آن ، واسطهاى داشته باشد مثل انسان واحد .
و غير حقيقى ، بخلاف معناى حقيقى است ( يعنى اشياء متعدّدى بوده كه در يك امر كه آن را جهت وحدت مىنامند مشترك باشند « 1 » ) مثل انسان و اسب كه هر دو در حيوانيّت ، متّحد هستند .
و غير حقيقى بالاخرة به واحد حقيقى منتهى مىشود ( كه آن ، موجودى است كه جهت وحدت در آن ، ذات شىء به ملاحظهء ذاتش مىباشد . « ما يكون جهة الوحدة فيه ذاته بذاته » - اسفار ج 2 ص 84 ) .
و واحد حقيقى ( نيز دو قسم است : ) يا ذاتى است كه عين وحدت است يا ذاتى است كه متّصف به وحدت .
اوّلى صرف شىء بوده ، دوئيّت و تكرار در آن راهى ندارد و آن را « وحدت حقّه » مىنامند و واحد ( يعنى موصوف به وحدت ) و وحدت در اينجا ، يك شىء مىباشند ( يعنى مغايرتى با يكديگر ندارند و عين هم مىباشند )
هامش
( 1 ) - اسفار ج 2 ص 85 مراجعه كنيد .