درس بيست و هشتم ( 28 )
فصل نوزدهّم در ( مقولهء ) وضع
« وضع » عبارت از هيئتى است كه از نسبت دادن برخى از اجزاء شىء ، به بعض ديگر ، و يا نسبت دادن مجموع اجزاء شىء ، به خارج از شىء پديد مىآيد « 1 » مثل حالت قيام و قعود « 2 » و استلقاء ( به پشت خوابيدن ) و حالت انبطاح « 3 » ( و به رو خوابيدن ) .
اقسام وضع :
« وضع » به دو قسم ، تقسيم مىشود : « ما بالطّبع » ( وضعى كه طبيعت شىء آن را اقتضاء مىكند ) و « غير ما بالطّبع » . ( وضعى كه طبيعت شىء آن را اقتضاء نمىكند ) وضع ، به نحو ما بالطّبع ، مثل استقرار درخت بر روى ريشه و ساقهء خود و « غير ما بالطبع » مثل نسبت ساكن خانه به خود خانه .
وضع ، علاوه بر تقسيم بالا ، به دو قسم : « ما بالفعل » ( يعنى آنچه كه وضع به آن نسبت
هامش
( 1 ) - التّحصيل ص 33 و ص 34 و ص 415 - مقاومات ص 144 - اسفار ج 4 ص 220 - شرح منظومه ص 139 .
( 2 ) - مطارحات ص 275 . ( شارح )
( 3 ) - مباحث مشرقيّه ج 1 ص 455 . ( شارح )