فصل دوازدهمّ در كيفيّات محسوس « 1 »
از مشخّصات و خواصّ اين نوع از كيفيّات اين است كه فعل موجود در آن بطريق شبيهسازى انجام مىگيرد يعنى غير را ، شبيه خودش قرار مىدهد همانگونه كه حرارت ، مجاور خود را نيز ، گرم مىسازد و همانگونه كه سواد و سياهى ، شبحى مثل خود را بر روى چشم ( بيننده ) مىاندازد .
كيفيّات محسوس به پنج قسم ، منقسم مىشوند :
مبصرات ( ديدنيها ) و مسموعات ( شنيدنيها ) و ( مذوقات ) ( چشيدنيها ) و مشمومات ( بوئيدنيها ) و ملموسات ( اشياء قابل لمس ) .
مبصرات :
از جملهء مبصرات ، رنگها است و مشهور ميان فلاسفه اين است كه آنها ، كيفيّات عينى بوده ، در خارج از ( محدودهء ) حسّ ، تحقّق دارند و بسيط آنها ، سفيدى و سياهى و باقى رنگها از تركيب آن دو به نحو خاصّى ( با نسبتهاى گوناگون ) پيدا مىشوند .
هامش
( 1 ) - اسفار ج 4 ص 64 و ص 104 - مباحث مشرقيّه ج 1 ص 265 و ص 315 - التّحصيل ص 393 - الهيّات شفا مقالهء سوّم فصل / 7 ( شارح )