زيرا مفهوم عرض ، بر همهء مقولات ، غير از جوهر ، صادق مىباشد بلكه بالاتر ، لازم مىآيد كه همهء مقولات دهگانه ، بر مقولهء واحدى برگردد و آن « ماهيّت » و يا كلمه « شىء » است .
از « شيخ اشراق » « 1 » نقل شده است كه مقولات ، پنج تا هستند : « جوهر - كمّ - كيّف - نسبت و حركت » .
بر اين قول نيز ، همان اشكالى وارد است كه بر قول سابق وارد كرديم ، ( كه نسبت ، مفهومى است كه ماهيّت ندارد و تنها از نحوهء وجود انتزاع شده است در حالى كه لازم است مقولات از قبيل ماهيّات باشند .
علاوه بر اين لازم مىآيد كه همهء مقولات به دو مقولهء جوهر و عرض و بالاتر اينكه همهء مقولات دهگانه بر مقولهء واحدى برگردد چنان كه شناختيد ) .
علاوه بر اين ( مىگوئيم كه ) حركت نيز ، مفهومى است كه از نحوهء وجود انتزاع شده و عبارت از وجود سيّالى است كه ثبات و قرارى ندارد پس مجالى نيست كه حركت ، داخل در مقولات باشد .
هامش
( 1 ) - عبارت شيخ الاشراق در كتاب تلويحات ص 11 ذكر شده ، مراجعه نمائيد ( شارح )