تخطي إلى المحتوى الرئيسي

شرح نهاية الحكمة ( فارسى ) — صفحة 158

مساهمون:

ص١٥٨
اين نوع امكان را « امكان وقوعى » مىنامند .

امكان فقرى و وجودى

چه بسا امكان را به كار مىبرند و از آن اراده مىكنند تعلّق و وابستگى وجود معلول به وجود علّت و بخصوص فقر ذاتى موجودات ممكن نسبت به وجود باريتعالى ( جلّ و علا ) . از اين معنا فلاسفه به « امكان فقرى و وجودى » تعبير مىآورند مقابل « امكان ماهوى » ( كه در مرتبهء ماهيّت تصوّر مىشود و موضوعش هم ماهيّت است ) .

تنبيه سوّم : موارد جريان جهات سه‌گانه [ ( وجوب و امكان و امتناع ) ]

( موارد استعمال و جريان ) جهات سه‌گانهء وجوب و امكان و امتناع مختصّ نيست به قضايائى كه محمول آنها وجود ( يا عوارض ذاتى وجود ) است بلكه هريك از آنها مىتواند همراه هر محمول مفروضى كه بهر موضوع مفروضى نسبت داده شده باشد واقع شوند . منتها فلسفه ، متعرّض بيان همهء آنها نمىشود و تنها حالات و احكام جهات سه‌گانه‌اى را متعرّض مىشود كه بين وجود و بين عوارض ذاتى آن ( از قبيل وحدت و كثرت و علّت و معلول و . . . ) جريان داشته واقع شوند زيرا موضوع فلسفه ، موجود از اين جهت كه موجود است مىباشد ( و بيان حالات جهات سه‌گانه كه از اين محدوده خارج باشد از موضوع فلسفه خارج بوده ، در فلسفه از آنها بحثى به ميان نمىآيد ) .
شرح نهاية الحكمة ( فارسى ) — صفحة 158 | الشيخ حسين الحقاني