ششم : مراقبه
و آن عبارت است از آنكه سالك در جميع احوال مراقب و مواظب باشد تا از آنچه وظيفهء اوست تخطى ننمايد و از آنچه بر آن عازم شده تخلف نكند .
مراقبه معناى عامى است و به اختلاف مقامات و درجات و منازل سالك تفاوت مىكند . در ابتداى امر سلوك ، مراقبه عبارت است از آنكه از آنچه به درد دين و دنياى او نمىخورد اجتناب كند و از مالايعنى دورى گزيند و سعى كند تا خلاف رضاى خدا در قول و فعل از او صادر نگردد ، ولى كمكم اين مراقبه شدت يافته و درجه به درجه بالا مىرود . گاهى مراقبه عبارت است از : توجه به سكوت خود و گاهى به نفس خود و گاهى به بالاتر از آن ، از مراتب حقيقت از اسما و صفات كليهء الهيه . و مراتب و درجات آن - / إن شاءاللَّه تعالى - / بيان خواهد شد .
بايد دانست كه مراقبه از اهمّ شرايط سلوك است و مشايخ عظام را در آن تأكيداتى است و بسيارى آن را از لوازم حتميهء سير و سلوك شمردهاند ، چه آن به منزلهء حَجَر اساسى است و ذكر و فكر و ساير شرايط بر آن حجر بنا نهاده مىشود ؛ لذا تا مراقبه صورت نگيرد ذكر و فكر بدون اثر خواهد بود . مراقبه حكم پرهيز از غذاى نامناسب براى مريض را دارد و ذكر و فكر حكمِ دارو و تا وقتى كه مريض مزاج خود را پاك ننمايد و از آنچه مناسب او نيست پرهيز نكند دارو بىاثر خواهد بود و چه بسا گاهى اثر معكوس مىدهد ؛ لذا بزرگان و اساتيد عظامِ اين راه ، سالكِ بدون مراقبه را از ذكر و فكر منع مىكنند و ذكر و فكر را بر حسب درجات سالك انتخابمىنمايند .
هفتم : محاسبه
و آن عبارت است از اينكه وقت معينى را در شبانه روز براى خود معين كند و در آن وقت به تمام كارهاى شبانهروز خود رسيدگى بنمايد . و اشاره به آن است آنچه