موافق ادراكِ محسوسات آن كودكان است ، بنمايند . پيغمبران عظام به وسيلهء مقام شرع و شريعت كه پاسدار آن هستند ، چه بسا از آن حقايق زنده تعابيرى نمودهاند كه مىرساند آن حقايق ، فاقد حس و شعورند و حال آنكه هر يك از اين ظواهر شرعيه از نماز و روزه و حج و جهاد و صلهء رحم و صَدَقات و امر به معروف و نهى از منكر و غير اينها داراى حقيقتى هستند زنده و باشعور و ادراك .
سالك كسى را گويند كه با قدم سلوك و مجاهده بخواهد بعوناللَّه و توفيقه در سايهء ذلّ عبوديت و خاكسارى و تضرع و ابتهال ، كدورت و قشر نفس و عقل را كنار زده و با عقلِ پاك و نفسِ روشن و نورانىِ بىغلّ و غش و با صفا و جلال خود آن حقايق عاليه را در همين نشئه ماديه و جهان ظلمانى مشاهده كند . چه بسا اتفاق مىافتد كه سالك همين وضو و نماز را به صورت واقعى خود مشاهده مىكند و مىبيند كه از حيث شعور و ادراك هزاران مرتبه از صورت جسمانيهء خارجيهء آن امتياز دارد ، چنان كه راجع به صُوَر مثالى عبادات در عالم برزخ و قيامت و تكلم انسان با آنها در اخبار ائمهء طاهرين - صلواتاللَّه و سلامه عليهم اجمعين - مطالبى ارزنده و بسيار نفيس وارد است . پس نبايد گمان كرد كه مسجد عبارت است از : همين خشت و گِل ، بلكه آن را واقعيتى است زنده و مُدرِك و شارع ؛ لذا در اخبار آمده است كه در فرداى قيامت قرآن و مسجد نزد پروردگار خود شكايت مىنمايند .
شخصى از سالكان راه خدا به بستر خود آرميده بود . چون خواست از اين پهلو به آن پهلو بغلتد ناگهان از زمين نالهاى شنيد . چون علت را طلب كرد خودش ادراك كرد يا به او گفتند كه اين نالهء زمين از فِراق شما بوده است .
بارى ، چون اين مقدمه معلوم شد حال مىگوييم كه : سالك بايد به واسطهء اعمال مترتبه و مداوم خود ، آن صورت ملكوتيهء مجرده را در نفس خود تثبيت كند تا از حال به مقامِ ملكه ارتقا يابد . سالك بايد به واسطهء تكرار هر عملى حظّ روحانى و ايمانى خود را از آن عمل دريافت كند و تا اين معنا براى او حاصل نشود دست از عمل باز
رساله لب اللباب در سير و سلوك اولى الألباب به ضميمه مصاحبات ( طبع جديد ) ( فارسى ) — صفحة 95
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٩٥