و در سورهء عَبَسَ خيلى روشن است كه جملهء :
« مَتاعاً لَكُمْ وَ لِأَنْعامِكُمْ » *
تفسير براى جملهء :
« وَ فاكِهَةً وَ أَبًّا »
است ، بنابر لفّ و نشر مرتّب ، چون معناى فاكهه واضح است ، و از طرفى مىدانيم كه فاكهه متاع براى چهارپايان نيست ، بلكه متاع براى خصوص انسان است ، بنابراين
« مَتاعاً لَكُمْ » *
تفسير براى
« وَ فاكِهَةٍ » *
واقع مىشود ، و طبعاً جملهء
« وَ لِأَنْعامِكُمْ » *
تفسير براى
« وَ أَبًّا »
، خواهد شد . پس معلوم مىشود كه ابّ ، علوفهء حيوانات است .
و اما در سورهء نازعات جملهء :
« مَتاعاً لَكُمْ وَ لِأَنْعامِكُمْ » *
تفسير براى جملهء :
« أَخْرَجَ مِنْها ماءَها وَ مَرْعاها »
است ، نه به نحو لفّ و نشر مرتب و يا مشوش ، بلكه اجمالًا تفسير آن است كه از آب و گياهى كه از زمين مىرويد ، خداوند متاع شما و متاع چهارپايان را معين و مقدر فرموده است .
چون مَرعى در لغت به معناى رِعْى - بالكسر - است كه به معناى گياه است ، و اختصاص به گياه حيوانات ندارد و يا مصدر ميمى است ، و آن هم به همين معناست .
و اما جملهء :
« وَ الْجِبالَ أَرْساها »
جملهء « استطراديّه » است ، كه بين جملهء مفسِّر و مفسَّر واقع شده و براى بيان استحكام زمين كه از تمايل و مَيَدان باز ايستد و به هم نپاشد آمده است ، كه با كوههاى استوار و ثابت ، اين زمين را حفظ فرمود ، تا بتواند گياه دهد و آب از خود خارج كند ، تا خوراك شما و چهارپايان فراهم آيد . اين است آنچه به نظر مىرسد ، واللَّه أعلم .
* * * تلميذ : در بسيارى از آيات قرآن ، اوامرى كه به رسول اللَّه صلى الله عليه و آله مىشود ، مصدَّر به لفظ قُلْ است ؛ مانند :
« قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ »
، « 1 »
هامش
( 1 ) . آيهء 1 سورهء اخلاص : « بگو : اوست اللَّه ، اوست يگانه . »