و به طور كلى چون حروف مقطّعه اجمالًا از محتواى تمام سوره خبر مىدهد ، بايد با يك حساب و نظر دقيق ، اين سورهها را مورد بررسى قرار داد و از قياس سُوَر ، هر يك با ديگرى و با ساير سور ، اين مطالب را استنتاج نمود ؛ گرچه اين بررسى ، بسيار مشكل و دقيق است ، ولى نتايج مهمهاى را در بر دارد .
از جمله ، اعجاز قرآن در اين كلمات و نوع بيان ، و ربط اين حروف با مطالب محتويهء سورههاى قرآن كريم است . والحَمدللَّهِ ربِّ العالمين .
تلميذ : مراد از أحقاف در اين آيهء مباركهء وارد در سورهء احقاف چيست ؟
« وَاذكُرْ أَخا عادٍ إِذ أَنْذَرَ قَوْمَهُ بِالأَحْقافِ وَقَدْ خَلَتِ النُّذُرُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ أَلّا تَعْبُدُوا إِلّا اللَّهَ إِنِّى أَخافُ عَلَيْكُمْ عَذابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ » . ( آيهء 21 )
علامه : قريههايى بوده است بين سرزمين عراق و يمن ، كه در آنجا هود پيغمبر ، مردم را كه قوم عاد بودند دعوت كرد ، [ ولى آنها ] نپذيرفتند ، و خداوند آنان را با فرستادن بادهاى سَموم هلاك كرد و فعلًا از آن سرزمينها چيزى باقى نيست و همه از بين رفتهاند .
* * * تلميذ : در آيهء آخر از سورهء طلاق وارد است :
« اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ سَبْعَ سَماواتٍ وَ مِنَ الْأَرْضِ مِثْلَهُنَّ يَتَنَزَّلُ الْأَمْرُ بَيْنَهُنَّ لِتَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ وَ أَنَّ اللَّهَ قَدْ أَحاطَ بِكُلِّ شَيْءٍ عِلْماً »
. « 1 »
مراد از اين فقرهء :
« وَ مِنَ الْأَرْضِ مِثْلَهُنَّ »
چيست ؟ و چگونه از زمين مانند آسمانها ، هفت عدد آفريده شده است ؟
علامه : در تفسير اينكه از زمين مثل هفت آسمان خداوند خلق فرموده است ، دو
هامش
( 1 ) . آيهء 12 سورهء طلاق : « خداوند آن كسى است كه هفت آسمان را بيافريد ، و از زمين نيز مثل آن هفت آسمان بيافريد و امر خدا به تدريج و مهلت در بين آنها فرود مىآيد ، تا بدانيد كه حقاً خداوند بر هر چيزى تواناست و اينكه خداوند بر هر چيزى احاطهء علمى دارد . »