رَبَّهُمْ ثُمَّ تَلِينُ جُلُودُهُمْ وَ قُلُوبُهُمْ إِلى ذِكْرِ اللَّهِ ذلِكَ هُدَى اللَّهِ يَهْدِي بِهِ مَنْ يَشاءُ وَ مَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَما لَهُ مِنْ هادٍ »
« 1 »
در اين آيهء مباركه ، به تمام كتاب منزّل و احسنُ الحَديث كه قرآن است مثانى اطلاق شده است .
و اما مُتَشابِه كه در اين آيه ذكر شده است به معناى يُشْبِهُ بَعْضُهُ بَعْضاً ؛ يعنى تمام اين كتاب از يك سنخ بوده و تمام آن ، با تمام آن ، شباهت دارد .
و اين معنا غير از « متشابهى » است كه در قبال « مُحكم » آمده است در آيهء مباركهء وارده در سوره آل عمران ( 3 ) :
« هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ مِنْهُ آياتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ »
. « 2 »
زيرا محكم آن است كه معنايش واضح و روشن است و مُتَشابِه آن است كه چنين نيست و احتياج به تأويل و تفسير دارد .
* * *
هامش
( 1 ) . « خداوند قرآن را كه بهترين حديث و گفتار است به صورت كتابى فرو فرستاد ، كه آياتش هر يك با ديگرى مشابهت دارد و آيات مكرره دارد ، كه به واسطهء آن ، پوست بر بدن كسانى كه از خدا ترس و خشيت دارند به لرزه درمىآيد ، و پس از آن ، پوستهاى بدن ، و دلهاى آنان به ذكر خدا آرام مىگيرد و نرم و ملايم مىگردد . اين است همان هدايت خدا ، كه هر كس را كه بخواهد به آن رهبرى مىكند و كسى را كه گمراه كند ، ديگر براى او هيچ رهبرى نخواهد بود . »
( 2 ) . « اوست آن كسى كه بر تو كتاب را فرو فرستاد ، بعضى از آن آيات محكم هستند كه آنها اساس قرآن مىباشند و بعضى ديگر متشابه مىباشند . »