نوزدهم : احتراز از لذايذ
و مُشْتَهَيات به قدر استطاعت و اكتفا به آنچه قوام بدن و حيات به آن است .
بيستم : كتمان سِرّ
و اين از شرايط بسيار مهم سلوك است و بزرگانِ طريق از اين شرط ، اهتمام بسيار نموده و به شاگردان خود سفارشهاى مهم نموده و توصيه را به حد مبالغه رسانيدهاند ، خواه در عمل و اوراد و اذكار باشد و خواه در واردات و مكاشفات و حالات ؛ حتى در مواردى كه تقيه غيرممكن و افشاى سرّ نزديك مىگردد توريه را از لوازم و دستورات شمردهاند و حتى آنكه اگر كتمان سرّ مستلزم ترك عمل و وِرد است بايد دست از عمل بردارد : « وَاسْتَعينُوا عَلَى حَوَائِجِكُمْ بِالْكِتْمَانِ . » « 1 »
در اثر تقيه و كتمان سرّ ، مصايب و شدايد به مقدار معتنابِهى پايين مىآيد و ترك تقيه موجب كثرت فِتَن و بلايا و مصايبى است كه بر سالك روىآور مىشود و علاوه ، هنگام بروز مشكلات با تحمل و صبر بايد قدم در راه نهاد و پيروز شد :
« وَ اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ وَ إِنَّها لَكَبِيرَةٌ إِلَّا عَلَى الْخاشِعِينَ »
. « 2 »
مراد از « صلاة » در اين آيهء مباركه همان معناى لغوى است ؛ يعنى توجه به پروردگار عظيم . بنابراين ، با ياد خدا صبر و تحمل كردن و دندان روى جگر گذاشتن موجب تخفيف شدايد و مصايب و عامل مهم پيروزى است . و لهذا ديده مىشود كه همين مردمى كه در خانههاى خود از بريدنِ دستشان گريان مىشوند در ميدان جهاد و مبارزه با دشمنانِ دين ، از قطعشدن دست و پا و ساير جوارح و اعضا هيچ گونه بيمى نداشته و
هامش
( 1 ) . [ و براى دستيابى به نيازهاى خود از كتمان و پردهپوشى يارى بجوييد . ]
( 2 ) . بقره ، آيهء 45 : [ و از صبر [ روزه ] و نماز يارى بجوييد و اين كار بسى گران است ، مگر بر كسانى كه دلشان براى خدا خاشع است . ]