كرد « 1 » تا علاقهمندان بتوانند در پرتو همين اشارههاى كوتاه به عظمت سخنان مولى توجه كرده به مقايسهء سخنان بى همتاى آن حضرت با سخنان ديگران بپردازند .
اينك نمونههايى چند از سخنان نغز و پر مغز آن حضرت :
1 - روش تحقيق علمى و راه رسيدن به حقيقت
از سخنان اميرمؤمنان است :
رأس الحكمة لزوم الحق ؛ « 2 »
التزام به حق ، اصل و اساس حكمت است .
و در همين زمينه مىفرمايد :
عليكم بموجبات الحقّ فالزموها ، و إيّاكم و محالاتِ الترهات ؛ « 3 »
برشما باد دلايل حقيقى و براهين واقعى ، كه هركجا حق را تشخيص داديد بر آن ملتزم شويد و از مجادله و مغالطه و سخنان پوچ و بيهوده پرهيز كنيد . « 4 »
اميرمؤمنان در اين بيانات پرارج خود راه پژوهش علمى و روش جستوجوى
هامش
( 1 ) . كه اين نهايت چيزى است كه در ضمن شرح حال يك شخصيت علمى مىتوان پيرامون سخنان او بيان كرد . « مؤلف »
( 2 ) . شرح غررالحكم و دررالكلم ، آمدى ، ج 4 ، ص 53 و تمام آن چنين است : « رأس الحكمة لزوم الحقّ و طاعة المحقّ » ( اساس حكمت تعهد به حق و پيروى از صاحب حق است ) و قريب به همين مضمون است سخن اميرمؤمنان : « أفضل الأعمال لزوم الحقّ » ( برترين اعمال التزام به حق است ) و سخن ديگر آن حضرت : « بلزوم الحقّ يحصل الاستظهار » ( با التزام به حق قدرت و غلبه به دست مىآيد ) . مؤلف
( 3 ) . شرح غررالحكم و دررالكلم آمدى ، ج 4 ، ص 301
( 4 ) . « ترهات » جمع « ترهه » بر وزن قبره در لغت به معناى اباطيل است و در ادبيات عربى كنايه ازمغالطه و گزاف گويى مىباشد ( تاج العروس ، ج 9 ، ص 382 ) ولى متأسفانه در غرر و درر آمدى كه در تاريخ 1337 شمسى با ترجمهء و نگارش محمد على انصارى به نام « غررالحكم » در تهران به طبع رسيده ، به نسخهء مصحح دست نيافتهاند و كلمهء « ترهات » را « نزهات » قيد كردهاند و در نتيجه اين كلام مولى به صورت تحريف شده و بى معنا درآمده است ( غررالحكم ، ص 484 )