اميرمؤمنان جز آن انتظار نمىرود كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله در حق او فرموده است :
لا تلوموا علياً فانه ممسوح فى اللَّه ؛
على را نكوهش نكنيد كه او فانى در خداست . « 1 »
و نيز در حق او فرموده است : « على مع الحق و الحق مع على ؛ على همواره همراه حقيقت و حقيقت نيز هميشه همراه على است » . « 2 »
ديگر نيازى نيست كه اگر كسى به چنين مقامى برسد به اوج معارف حقيقى و عمق فلسفهء الهى خواهد رسيد .
مقايسهاى كوتاه بين سخنان اميرمؤمنان و ديگران
پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله در عصرى برانگيخته شد كه قرآن كريم آن را به حق « عصر جاهليت » نام نهاد كه تودهء عرب « امى » بودند و از نعمت خواندن و نوشتن محروم بودند . هرگز نشانى از دانش و فرهنگ در ميان آنها نبود و اثرى از تمدن و شهر نشينى در ميان آنها ديده نمىشد . قانون جنگل بر آنها حكومت مىكرد و از راه چپاولگرى و راهزنى ، ارتزاق ، به خون ريزى و پيمان شكنى مباهات مىكردند و در اين زمينه شعرها مىسرودند و به نياكان خود تفاخر مىكردند .
بررسىهاى « جامعهشناسى و روانكاوى » اثبات مىكند كه در ميان هر ملتى اين حالت حكم فرما باشد زمينه رشد و گسترش عوامل تعصب جاهلى فراهم خواهد شد و پرواضح است كه هيچ چيز بيش از تعصبات جاهلانه ريشههاى درخت پر بار فلسفهء الهى را خشك و تباه نمىكند و استعدادهاى پذيرش حق را نابود نمىسازد .
بسيار دشوار است كه براى چنين ملتى زمينهاى فراهم شود كه بتواند اين سدها را بشكند و اين گردنهها را از سر راه خود بردارد و بتواند از تاريكىهاى جاهليت رهايى
هامش
( 1 ) . و در احقاق الحق به تعبير « لاتسبوا علياً فانه ممسوح فى ذات اللَّه » نقل كرده است . ( ج 4 ، ص 216 )
( 2 ) . شرح ابن ابىالحديد ؛ ج 2 ، ص 297 ؛ احقاق الحق ، ج 5 ، ص 622