دينى را به افكار ايشان بايد بررسى كرد .
دعوت دينى در آغاز پيدايش و سرانجام گردش جهان و ارتباط مردم با عالم بالا ( توحيد - معاد ) دعوت دينى مردم را به اخلاق پسنديده و يك سلسله قوانين كه صلاح جامعه را متضمن است هدايت كرده و مزاياى نيكوكارى را به آنها فهمانيده و به اجمال فوايد قوانين خود را گوش زد مىكند تا خودشان به تفصيل در مقام عمل بيايند .
نتيجهء اين بررسى آن است كه ما مقاصد وحى را تا آن جا كه به ما ارتباط دارد از راه خرد مىتوانيم درك كنيم . آرى ، قسمتى از آن را مستقيماً و مستقلًا و قسمتى از آن ( احكام ) را با بيان مبلّغ وحى ، چنانكه قوانين اجتماعى معمولى نيز همين حال را دارد و تا واضع قانونى جزئيّات مقاصد خود را در ميان ننهد ، نمىتوان به مصالح و فوايد آن كاملًا پى برد .
مطلب شايان توجه آن است كه شعور وحى نزد ما مرموز بوده و نسبت به چگونگى آن اطلاعى نداريم و چگونگى رسيدگى آن به اين حقايق را نيز نمىفهميم ؛ يعنى يك ارتباط واقعى در ميان محتويات دعوت دينى از معارف و اخلاق و قوانين وجود دارد كه از فكر ما پوشيده است ، زيرا اگر رابطهء آنها بعينه همان بود كه ما مىفهميم ، بدون ترديد شعور وحى كه درك كنندهء آنهاست همان شعور فكرى ما مىشد ، در صورتى كه اين طور نيست ( درست تأمل شود ) . [ 16 ]
پس بايد گفت كه نبى با شعور وحى روابط مرموز آنها را درك كرده و در مقام تبليغ ما ، با زبان خود ما سخن گفته و از روابط فكرى ما استفاده مىكند و طبق مثل معروف ، شيرينى آميزش جنسى را براى كودك خردسال با شيرينى حلوا تقريب مىنمايند .
12 . وسعت سازمان نبوّت
از سخنان گذشته روشن مىشود كه سازمان نبوت يك سازمان خدايى است كه