وَ الْحِكْمَةَ وَ يُزَكِّيهِمْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ »
و نظر به اين كه دعاى آن حضرت در حق فرزندان خود و اسماعيل و به طور كلى اهل مكه بود ، قهراً دعايى در حق قريش به شمار مىرود ولى از آنجا كه حضرت عليه السلام از خداى متعال خواست كه آنها را مسلمان قرار دهد و مناسك و وظايف دينى آنها را به ايشان بياموزد و آنها را ببخشايد و نيز از درگاه خداوند مسئلت نمود كه پيامبرى در ميان آنها برانگيزد و مبعوث فرمايد كه آنها را پاك گرداند و تزكيه نمايد ، از مجموع اين خواستهها مىتوان فهميد كه ، مقصود آن حضرت تمام قريش نيست ، بلكه گروه خاصى است كه پاكى ذات و هدايت و راهيابى به عهدها و پيمانهاى الهى و ايمان به پيامبر صلى الله عليه و آله و تطهير و تزكيه به وسيلهء او را يك جا دارا باشند ، پس آنها اشخاص معينى هستند كه از ميان امت مورد لطف و عنايت خاص خداى متعال قرار گرفتهاند .
آنچه كه در معناى اين آيهء شريفه گفته شد ، همان تفسيرى است كه در اخبار منقول از اهلبيت عليهم السلام نيز آمده است . در كافى و تفسير عيّاشى از حضرت باقر عليه السلام نقل شده است كه « ما امت وسط هستيم و ما شهدا ( گواهان ) خدا بر بندگان و حجّتهاى او در زمين و آسمانيم . » 165
و نيز در شواهد التنزيل از اميرالمؤمنين عليه السلام نقل شده است كه مقصود خداى تعالى در آيه
« لِتَكُونُوا شُهَداءَ عَلَى النَّاسِ »
تنها ما هستيم . رسول اللّه صلى الله عليه و آله شاهد بر ماست و ما شهداى خدا بر بندگان و حجّت او در زمين ، خداى متعال درباره ما فرمود :
« وَ كَذلِكَ جَعَلْناكُمْ أُمَّةً وَسَطاً »
« 1 » 166
در مناقب نيز از حضرت باقر عليه السلام ضمن حديثى نقل شده است كه « هيچ گروهى نمىتوانند شهداى بر مردم باشند مگر ائمه و پيامبران عليهم السلام ، و اما خود امت نمىتواند از
هامش
( 1 ) . بقره ، آيه 143 ؛ و همچنان شما مسلمين را به آيين اسلام هدايت كرديم و به اخلاق معتدل و سيرت نيكو بياراستيم . . .