من بپرسى و دستور بگيرى . »
4 . قضاوت كن اى عمر كه اگر قضاوت كردى و به واقع رسيدى ده حسنه دارى و اگر اجتهاد نمودى و خطا رفتى ، يك حسنه دارى « 1 » . اين حديث از « عقبهبن عامل » نيز نقل شده است « 2 » 1 ر ، 4 عمر « شريح » را امر به اجتهاد مىكرد ( كنزالعمّال ، ج 3 ، حديث 2629 و بعد از آن ) .
اين روايت كه مجعول دستگاه حاكميت است ، اگر صحيح هم باشد ، در مقابل قرآن مجيد هيچ گونه ارزشى ندارد . علاوه احاديث زيادى درباره آنهايى كه قاضى هستند و بدون علم فتوا مىدهند ، وارد شده است « 3 » و حديث دستور به « معاذ » سابقاً گذشت همينطور و حديث در مذمت رأى « 4 » . شگفتآورتر اين كه از « ابنعباس » نقل مىكنند كه صحابه را مدح مىنمود بر اين كه از پيغمبر حكمى نپرسيدند مگر در سيزده مورد ! و اين را جزء مدايح صحابه قرار دادهاند . « 5 » بعدها خليفه مردم را از پرسيدن مسائل و موضوعاتى كه واقع نشدهاند ، نهى و منع مىكرد ! « 6 »
25 .
« وَ مَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ »
؛ كسانى كه طبق آنچه خداوند نازل كرده ، حكم نكنند ، آنها فاسقاند .
و به موجب آيه ديگرى « ظالماند » و به موجب آيه ديگرى « كافرند » و آيات بسيار ديگرى نيز در قرآن كريم ، به اين مطلب دلالت دارد . . . .
26 . روشى را كه قرآن مجيد در بيان احكام پيشگرفته است كاملًا روشن مىسازد كه مسامحه در اجراى احكام جايز نيست و غالباً به دنبال بيان هر حكمى از احكام ،
هامش
( 1 ) . منتخب كنزالعمال و حاشيه مسند احمد ، ج 2 ، ص 193
( 2 ) . منتخب كنزالعمال ، ج 2 ، ص 193 و كنزالعمال ، ج 3 ، حديث شماره 2618
( 3 ) . كنزالعمال ، ج 3 ، ص 206 - 207
( 4 ) . سنن ابن ماجه ، ج 1 ، ص 14 و صحيح بخارى ، ج 4 ، ص 168
( 5 ) . دايرةالمعارف ، ج 3 ، ص 198 ، كلمه « جهد »
( 6 ) . دايرةالمعارف ، ج 3 ، ص 198