مقاصد خود را به همديگر بفهمانند . و هم اكنون همهء ملل جهان ، اميد اين موقعيت را دارند ، كه روزى اين اختلافات خانمانسوز ، از عالم بشريت رخت بربندد ، و همه بتوانند دست به دست هم داده و در محيط صلح و صفا و در سايهء واقعبينى ، سعادت انسانى خود را تضمين و منافع حياتى خود را تأمين كنند .
اين خود بهترين شاهد زندهاى است بر اينكه ممكن است طرحى پيدا شود كه مورد تصديق همهء ملتها و گروهها گشته و سعادت همه را تضمين نمايد .
وجود چنين طرحى را مىتوان از لابهلاى آيات كريمهء قرآنى نيز استفاده كرده و با روش فلسفى بيان نمود .
زيرا از نظر كلى ، افراد بشر - هر كه و هر كجا و در هر زمانى بوده باشند - از جهت ساختمان وجودى يكنواخت هستند ، و قواى داخلى و خارجى و ابزار بدنى و حوايج وجوديشان دور از همديگر نيست ؛ همه با چشم مىبينند و با گوش مىشنوند و با دهان مىچشند و مىخورند و با دست مىگيرند و مىدهند و با پاى مىروند ؛ همه فكر و اراده و تذكر و مهر و كينه دارند ، همه به اشتهاى غذا و ميل جنسى مجهزّند ، همه منافع حياتى خود را تشخيص داده و مىخواهند ، و مضار حياتى خود را فهميده و از آن مىگريزند ؛ و همه و همه . . . 99 .
در جهان هستى ، هر نوع پديدهاى فرض شود كه با شعور و بىشعور ، با ساختمان ويژهء تكوينى خود منافع و مضار وجود خود را تشخيص داده و به سوى سعادت و خواستهء تكوينى خود متوجه مىباشد . 100 و البته ، انسان در ميان اين همه موجودات ، از اين قاعدهء كليه مستثنا نبوده و منافع و مضار حياتى خود را با غريزهء تكوينى خود تشخيص مىدهد و اختصاصاً از ميان ساير موجودات جاندار به اين مزيّت برگزيده شده ، كه خواستههاى قوا و عواطف مختلف و متضاد خود را با نيروى تعقل مىتواند تعديل نمايد .
پس در نتيجه ، انسان طبيعى ، همهء مصالح و مفاسد زندگى خود را با واقعبينى
شيعه ( مجموعه مذكرات با پروفسور هانرى كربن ) ( فارسى ) — صفحة 94
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٩٤