زيرا كه اين طايفه بيش از ساير اقران توانستند ، خود را نمايندهء احساسات ملى ايرانيان قرار دهند ، و خلافت بغداد را به آخرين درجهء ناتوانى و بىاختيارى رسانيده ، شاهنشاهى را در مقابل خلافت ، تشيع را در برابر تسنّن ، و آداب ايرانى را در ازاى رسوم عربى بر پاى داشته و تقويت كنند . . . » « 1 » .
ج ) « . . . آلبويه چنانكه خواهيم ديد ، رسماً ضربت را بر مركز خلافت زده ، براى اولين دفعه بعد از ساسانيان ، بغداد را جانشين مدائن نمودند ، مذهب تشيع را كه اسلام ايرانى و مخرب قوام تسنّن خلفاى عباسى بود ، رواج داده و از هر جهت علناً با خليفه اظهار مخالفت و دشمنى نمودند . . . » « 2 » .
7 . تشيع آفريدهء سياست صفويه !
صفويه :
سلطنت صفويه از سال 907 ه . بعد از انقراض سلاطين « آققويونلو » شروع و تا سال 1311 ه . ( مطابق 1502 - 1793 م ) ادامه داشت .
« شاه اسماعيل » در سال 907 ( 906 ) در « تبريز » به تخت سلطنت نشست و در سال 930 ه . درگذشت ، و در « اردبيل » نزد جد خويش « شيخ صفىالدين ، اسحاق موسوى اردبيلى » متوفى 735 ه . دفن شد .
كيفيت قيام « صفويه » را تاريخ اين طور مىنويسد :
. . . يكى از فرزندان او ، شيخ صفىحيدر ، علاوه بر جنبهء مرشدى ، به جنگجويى نيز برخاست ، و با « اوزن حسن » آق قويونلو ، داخل مبارزه شد ، و پسر سومش دنبال اقدامات او را گرفته ، « شروان » را مسخّر ساخت و پس از مغلوب كردن تركمانان در
هامش
( 1 ) . مقدمهء كتاب تاريخ دودمان بويه ، علينقى بهمنيار ، ط 2 ، كرمان ، 1318 ش
( 2 ) . تاريخ دودمان بويه بهمنيار ، ص 3 و 93 ، شيعيگرى ، احمد كسروى ، ص 11 ، ط 1322 ش ؛ تحولات فكرى در ايران دكتر بروخيم ، ص 89