ايران جنوبى و عراق تقريباً از سال 320 ه تا 447 ه سلطنت نمودهاند ، كه به عنوان فهرست مىتوان تاريخ سلطنت آنها را اين طور يادداشت كرد :
در فارس و خوزستان : از 322 هجرى ، وقتى كه « عمادالدوله » حاكم فارس شد ، تا سال 447 ه . كه « طغرل اول سلجوقى » ، « خسرو فيروز » را از حكومت بر كنار نمود .
آلبويه در كرمان : از سال 324 ه . كه « معزالدوله » كرمان را فتح كرد ، تا سال 448 ه .
كه « ابومنصور فولادستون » به وسيلهء « فضلويهبن حسنويه » دستگير و زندانى شد .
آلبويه در جبل : از سال 320 ه . كه « عمادالدوله » حاكم « جبل » استقلال يافت تا سال 366 ه . كه سرزمين معروف به « جبل » به دو قسمت : « همدان و اصفهان » و « رى » تقسيم گشت .
آلبويه در همدان و اصفهان : از سال 366 ه . وقتى كه « مؤيدالدوله » فرمانرواى اين دو استان شد . تا سال 412 ه . كه امرا و رجال « كاكويه » در 412 اصفهان و در 413 همدان را اشغال نمودند .
آل بويه در رى : از سال 366 ه . كه حكومت « رى » به دست « فخرالدوله » افتاد ، تا سال 420 ه . كه « غزنويان » « رى » را تصرف كردند « 1 » .
و اما راجع به اينكه تشيع ساخته آلبويه است ، مطالب زيادى گفته شده كه به عنوان نمونه گفتههايى نقل مىشود :
الف ) « حكومت آلبويه كه يك سلطنت با جلال و آبروى ايرانى بود سبب اعلام مذهب تشيع و ظهور آن گرديد . . . » « 2 » .
ب ) رشيد ياسمى ، استاد دانشگاه تهران دراين باره مىنويسد :
« دوره قدرت آلبويه ، در ميان ادوار تاريخ ايران ، بعد از اسلام رنگ خاصى دارد ،
هامش
( 1 ) . طالبين تفصيل به تواريخ مربوطه و كتاب طبقات سلاطين اسلام ، تأليف « استانلى لين پول » ، ترجمهء عباس اقبال ، ط تهران ، 1312 شمسى ص 125 به بعد و تاريخ دودمان بويه ، و تاريخ مفصل اسلام ، ج 2 ، مراجعه كنند
( 2 ) . مهدويّت در اسلام سيد محمدباقر حجازى ، ص 58