گردنهاى آنها قرار دهد ، و پيش و پس آنها را مسدود گرداند ؛ و كور و كر و لالشان كند ؛ و دلها و ديدگانشان را واژگون سازد ؛ و قلبهايشان را تنگ و فشرده گرداند ؛ تا گنجايش حق را نداشته باشد ، و همراهانى از شياطين و رفيقهايى از ابليسها را در كنارشان قراردهد ، و آنها را آهسته آهسته به پيش برد ، و مهلت دهد ، و سپس به ديار نابودى درآورد ، و داخل جهنم گرداند كه بد جايگاهى است .
نظير اين آيات دربارهء سعادتمندان نيزآمده است . آياتى كه برلزوم وحتمى بودن امر ، دلالت دارد ، نيز دراين دسته قرار مىگيرد ، مانند آيات ذيل :
« قالَ فَالْحَقُّ وَ الْحَقَّ أَقُولُ * لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنْكَ وَ مِمَّنْ تَبِعَكَ مِنْهُمْ أَجْمَعِينَ »
« 1 »
خداوند فرمود : پس حق است و حق را گويم ؛ همانا دوزخ را از تو و از آنان كه پيروىات كنند ، آكنده سازم .
« وَ لَوْ شِئْنا لَآتَيْنا كُلَّ نَفْسٍ هُداها وَ لكِنْ حَقَّ الْقَوْلُ مِنِّي لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ »
« 2 »
و اگر مىخواستيم ، به هر كس هدايتش را مىداديم ، ليكن وعدهء حق و حتمى من است كه دوزخ را از جن و انس ، پرسازم .
« وَ لَقَدْ ذَرَأْنا لِجَهَنَّمَ كَثِيراً مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لا يَفْقَهُونَ بِها وَ لَهُمْ أَعْيُنٌ لا يُبْصِرُونَ بِها وَ لَهُمْ آذانٌ لا يَسْمَعُونَ بِها أُولئِكَ كَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ »
« 3 »
و همانا بسيارى از پريان و آدميان را براى دوزخ آفريديم ، آنها را دلهايى است كه با
هامش
( 1 ) . ص ، آيات 84 - 85
( 2 ) . سجده ، آيهء 13
( 3 ) . اعراف ، آيهء 179