وزندهاند و نيز نوعى مبدئيت نسبت به ممثّلات خود در جهان ماده دارند . اين موجود نامحسوس كه مبدأ عام گناهان مىباشد ، با مبادى جزيى كه براى آن وجود دارد همان است كه به « شيطان و فرزندان او » موسوم مىباشد .
اين برهانى است كه براى اثبات وجود شيطان به ذهنم خطور نمود ، و فرصت مراجعه به كتابهاى مربوطه رانيافتم ، و نمىدانم آيا كسى پيش از من اين برهان و يا برهان ديگرى براى اثبات وجود شيطان آورده است يانه . با توجه به اين برهان ، معانى تمام آنچه درباره خصوصيات وجود ، او و فرزندانش و حالات آنها و نحوهء وسوسههايشان و غيرآن ، وارد شده است ، روشن مىگردد .
برهان مذكور ، نكتهء سجده نكردن آن ملعون براى آدم را روشن مىكند ، زيرا او نسبت به ذات نورى انسان كه خليفه خداوند در زمين است ، كرنش ندارد ؛ به دليل آنكه ذات آن ملعون بر انانيّت استوار است ، و در روايت آمده است : « ابليس نخستين كسى بود كه گفت : « من » ، و به همين سبب سزاوار لعن و دورى از رحمت خدا شد » . « 1 » خداوند متعالى فرمود :
« إِذْ قالَ رَبُّكَ لِلْمَلائِكَةِ إِنِّي خالِقٌ بَشَراً مِنْ طِينٍ * فَإِذا سَوَّيْتُهُ وَ نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي فَقَعُوا لَهُ ساجِدِينَ * فَسَجَدَ الْمَلائِكَةُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ * إِلَّا إِبْلِيسَ اسْتَكْبَرَ وَ كانَ مِنَ الْكافِرِينَ »
« 2 »
ياد كن هنگامى را كه خدا به فرشتگان فرمود : من بشر را از گل مىآفرينم ؛ پس آنگاه كه اورا به خلقت كامل بياراستم از روح خود در او دميدم ، همه براو به سجده درافتيد .
پس به فرمان خدا تمام فرشتگان بدون استثناء سجده كردند ، مگر شيطان كه غرور و تكبر ورزيد و از زمره كافران گرديد .
هامش
( 1 ) . علل الشرائع ، باب 54 ، ج 1 ، ص 62 ، ح 1
( 2 ) . ص ، آيات 71 - 74