و از آنچه گذشت ، استفاده مىشود كه آن ملعون همانگونه كه براى آدم سجده نكرد از سجده برفرزندان او نيز امتناع نمود . گواه اين مدعا آيه 11 از سورهء اعراف است :
« وَ لَقَدْ خَلَقْناكُمْ ثُمَّ صَوَّرْناكُمْ ثُمَّ قُلْنا لِلْمَلائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ » ؛
وهمانا شما آدميان را بيافريدم و آنگاه كه بدين صورت كامل آراستيم ، فرشتگان را به سجده آدم مأمور كرديم ، همه سجده كردند جز شيطان .
و همانگونه كه او سجده نكرد ، فرزندان اونيز از سجده امتناع ورزيدند . در نهجالبلاغه دربيان وصف آفرينش آدم عليه السلام آمده است :
وَاسْتَأدَى اللَّهُ سُبْحانَهُ الْمَلائِكَةَ وَديعَتَهُ لَدَيْهِمْ ، وَ عَهْدَ وَصِيَّتِهِ إِلَيْهِمْ فِي الإِذْعانِ بِالسُّجُودِ لَهُ ، وَالْخُضُوعِ لِتَكْرِمَتِهِ ، فَقالَ سُبْحانَهُ :
« اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ » *
وَ قَبيلَهُ اعْتَرَتْهُمُ الْحَمِيِّةُ ، وَ غَلَبَتْ عَلَيْهِمُ الشِّقْوةُ ؛ « 1 »
سپس خداوند از فرشتگان خواست كه وديعه الهى و عمل به پيمانى را كه با او داشتند ، در مورد سجود در برابر آدم و خضوع به عنوان بزرگداشت او ، اداء نمايند ، آنجا كه فرموده است : « براى آدم سجده كنيد ، پس آنها همه سجده كردند ، مگرابليس » وهمدستانش كه كبر و نخوت آنان را فرا گرفت ، و شقاوت و بدبختى بر آنان غلبه نمود .
اين معنا از آيهء :
« إِنَّهُ يَراكُمْ هُوَ وَ قَبِيلُهُ مِنْ حَيْثُ لا تَرَوْنَهُمْ »
« 2 » ( شيطان و كسانش شما را مىبينند در صورتى كه شما آنها را نمىبينيد ) ، نيز به دست مىآيد .
از برهانى كه بيان شد ، استفاده مىشود كه رهايى كامل از آن ملعون جز با خلوص براى حضرت حق تحقق نمىيابد . خداوند سبحان سخن ابليس را آنگاه كه طرد
هامش
( 1 ) . نهجالبلاغه ( صبحى صالح ) ، خطبه 1 ، ص 42 . با اين تفاوت كه كلمه « و قبيله » را ندارد وضمير در « اعترتهم » و « عليهم » به صورت مفرد است و بنابراين نسخه استشهاد به آن دراين مقام ناتمام خواهد بود
( 2 ) . اعراف ، آيهء 27