و آيه كريمه :
« هُوَ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ وَ كانَ عَرْشُهُ عَلَى الْماءِ »
« 1 » ( اوست آنكه آسمانها و زمين را در شش روز آفريد ، درحالى كه عرش او برآب بود ) بيانگر ارتباط ذات موجودات به عرش و تقدّمش براين نظام مىباشد .
در حديث قمى آمده است :
وَكَانَ عَرْشُهُ عَلَى الْمَاءِ ؛ وَ الْمَاءُ عَلَى الْهَواءِ ؛ وَ الْهَواءُ لايُحَدُّ ؛ وَلَمْ يَكُنْ يَوْمَئِذٍ خَلْقٌ غَيْرَهُما ، وَ الْمَاءُ عَذْبٌ فُرَاتٌ . . . ؛ « 2 »
عرش او برآب بود و آب برهوا ، قرار داشت و هوا ، نامحدود است ، و درآن هنگام مخلوقى جز آن دو نبود و آب ، شيرين و گواراست . . . .
و همانگونه كه روشن است كه دردو چيز به عرش ، نياز است : يكى صدور احكام كه آيات پيشين حاوى آن بود ؛ و دوم علم به آنچه از آن صادر مىگردد كه در آيات ديگرى بيان شده است :
« هُوَ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوى عَلَى الْعَرْشِ يَعْلَمُ ما يَلِجُ فِي الْأَرْضِ وَ ما يَخْرُجُ مِنْها وَ ما يَنْزِلُ مِنَ السَّماءِ وَ ما يَعْرُجُ فِيها وَ هُوَ مَعَكُمْ أَيْنَ ما كُنْتُمْ وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ »
« 3 »
اوست خدايى كه آسمانها و زمين را در شش روز بيافريد ، آنگه برعرش استوار گشت ؛ هرچه درزمين فرو رود و هرچه برآيد ، و آنچه از آسمانها نازل گردد ، و آنچه بالا رود ، همه را مىداند ، و هر كجا باشيد او با شماست ، و به تمام كارهاى شما به خوبى آگاه است .
و چون اين نظام از آنجا فروآمده ، و در آنجا معلوم و حاضر است ، لذا در آنجا ثابت ، برقرار و « وجه الهى » مىباشد ، چنانكه پيش از اين گذشت ؛ پس در آن مقام
هامش
( 1 ) . هود ، آيه 7
( 2 ) . تفسير على بن ابراهيم قمى ، ج 2 ، ص 69 ؛ ذيل « كانتا رتقاً فقتقنا هما »
( 3 ) . حديد ، آيه 4