به مطالب گذشته اشاره دارد .
در كتاب توحيد نيز از سلمان فارسى - رضوان اللَّه عليه - نقل است كه اميرالمؤمنين عليه السلام در ضمن جوابهايشان به جاثليق فرمود :
إِنَّ الْمَلائِكَةَ تَحْمِلُ العَرْشِ ؛ وَلَيْسَ الْعَرْشَ كُما تَظُنُّ كَهْيَئةِ السَّريرِ ؛ وَلكِنَّهُ شَيءٌ مَحْدُودٌ مَخْلُوقٌ مُدَبَّرٌ ؛ وَ رَبُّكَ عَزَّوَجَلَّ مالِكُهُ ؛ لا أَنَّهُ عَلَيْهِ كَكَوْنِ الشَّيءِ عَلَى الشَّيءِ ؛ « 1 »
همانا فرشتگان ، عرش را به دوش مىكشند ، و عرش آنگونه كه تو مىپندارى به شكل تخت نيست ، ليكن يك پديده محدود مخلوق و تحت تدبير خداوند است ، و پروردگار متعال تو ، مالك آن است ، نه آنكه آنگونه كه شيئى بر شيئى ديگر قرار مىگيرد ، برآن قرار گرفته باشند .
و چون عرش ، حاوى موجودات است ، وجودهاى آنها به طور مفصّل درآن مىباشد ؛ و در روضة الواعظين روايتى است كه بر همين نكته اشارت دارد ، دراين روايت از امام باقر عليه السلام از پدرش از جدش نقل است كه :
فِى الْعَرْشِ تِمْثالُ ما خَلَقَ اللَّهُ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ ، قالَ : وَ هذا تَأْويلُ قَوْلِهِ تَعالى : « 2 »
« وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنا خَزائِنُهُ وَ ما نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ »
« 3 »
در عرش ، صورت و نمونهء آنچه خداوند درخشكى و دريا آفريد ، وجود دارد ، فرمود :
و اين است تأويل آيهء « و هيچ چيز درعالم نيست جز آنكه منابع و خزائن آن نزد ماست ، و آن را به جز مقدارمشخص فرو نياوريم » .
و آنچه در تفسير دعاى « يا مَنْ أَظْهَرَ الْجَميلَ وَ سَتَرَ الْقَبيحَ » « 4 » ( اى آنكه زيبا را آشكار
هامش
( 1 ) . همان ، باب 48 ، ص 316 ، ح 3
( 2 ) . حجر ، آيهء 21
( 3 ) . بحارالانوار ، ج 55 ، ص 34 ، ح 54
( 4 ) . همان ، ج 92 ، ص 164 ، كتاب الذكر والدعاء ، ح 17